Gatunki stali nierdzewnych według PN-EN 10088-1:2024-06 / EN 10088-1:2023

Stale austenityczne odporne na korozję według PN-EN 10088-1:2024-06

Stale austenityczne stanowią najliczniejszą grupę stali nierdzewnych odpornych na korozję ujętych w PN-EN 10088-1:2024-06. Obejmują zarówno klasyczne stale chromowo-niklowe, gatunki o ograniczonej zawartości niklu i podwyższonej zawartości manganu lub azotu, jak również stale stopowane molibdenem, miedzią i innymi dodatkami zwiększającymi odporność korozyjną albo modyfikującymi właściwości technologiczne. Poniższy wykaz uporządkowano rosnąco według numeru materiałowego.

1.4020 – X13CrMnNiN18-13-2

Austenityczna stal chromowo-manganowo-niklowa stopowana azotem, w której wysoka zawartość manganu i azotu umożliwia ograniczenie udziału niklu. Wyróżnia się stosunkowo wysoką zawartością węgla oraz dużym udziałem manganu. Jest przedstawicielem grupy austenitów Mn-Cr-Ni-N, których skład znacząco różni się od klasycznych stali 18/8.

1.4301 – X5CrNi18-10

Klasyczna austenityczna stal chromowo-niklowa typu 18/10, powszechnie kojarzona z AISI 304. Łączy dobrą odporność korozyjną, bardzo dobrą plastyczność, spawalność i podatność na formowanie. Brak celowego dodatku molibdenu powoduje, że w środowiskach chlorkowych jej odporność na korozję wżerową jest niższa niż stali typu 1.4404.

1.4303 – X4CrNi18-12

Austenityczna stal Cr-Ni o wyższej zawartości niklu niż 1.4301. Zwiększony udział niklu stabilizuje austenit i ogranicza tworzenie martenzytu podczas odkształcania na zimno. Dzięki temu gatunek jest szczególnie interesujący w przypadku intensywnego formowania i głębokiego tłoczenia.

1.4305 – X8CrNiS18-9

Austenityczna stal automatowa o podwyższonej zawartości siarki, znana również jako AISI 303. Siarka poprawia skrawalność i łamliwość wióra, dlatego gatunek nadaje się do seryjnej produkcji elementów obrabianych skrawaniem. Ceną za bardzo dobrą obrabialność jest niższa odporność korozyjna i gorsza spawalność w porównaniu z 1.4301 lub 1.4307.

1.4306 – X2CrNi19-11

Niskowęglowa stal austenityczna o większej zawartości niklu niż 1.4307. Niska zawartość węgla ogranicza podatność na korozję międzykrystaliczną po spawaniu, natomiast zwiększony udział niklu zapewnia wysoką stabilność austenitu. Materiał wykazuje bardzo dobrą plastyczność i spawalność.

1.4307 – X2CrNi18-9

Niskowęglowa austenityczna stal chromowo-niklowa, szeroko stosowana jako odmiana 304L. Maksymalna zawartość węgla 0,03% ogranicza ryzyko uczulenia materiału podczas spawania. Gatunek jest często wykorzystywany w konstrukcjach spawanych, zbiornikach, aparaturze oraz instalacjach przemysłowych.

1.4310 – X10CrNi18-8

Austenityczna stal Cr-Ni charakteryzująca się bardzo dużą podatnością na umocnienie podczas obróbki plastycznej na zimno. W stanie umocnionym może osiągać wysoką wytrzymałość i jest szeroko wykorzystywana do produkcji sprężyn, taśm sprężynowych i elementów sprężystych. Podczas silnego zgniotu może powstawać martenzyt odkształceniowy.

1.4311 – X2CrNiN18-10

Niskowęglowa stal austenityczna Cr-Ni z dodatkiem azotu. Azot stabilizuje strukturę austenityczną i zwiększa właściwości wytrzymałościowe bez konieczności zwiększania zawartości węgla. Gatunek łączy dobrą spawalność z wyższą wytrzymałością niż typowe niskowęglowe stale 18/10.

1.4315 – X5CrNiN19-9

Austenityczna stal chromowo-niklowa stopowana azotem. Dodatek azotu wzmacnia roztwór stały, stabilizuje austenit oraz pozwala uzyskać wyższe właściwości mechaniczne przy zachowaniu dobrej plastyczności. Jest materiałem przeznaczonym do zastosowań wymagających większej wytrzymałości niż klasyczne stale Cr-Ni.

1.4318 – X2CrNiN18-7

Niskowęglowa austenityczna stal chromowo-niklowa z dodatkiem azotu i obniżoną zawartością niklu. Azot częściowo kompensuje mniejszą ilość niklu, stabilizuje austenit i zwiększa wytrzymałość materiału. Gatunek dobrze reaguje na umocnienie przez obróbkę plastyczną na zimno.

1.4325 – X9CrNi18-9

Austenityczna stal Cr-Ni o większej dopuszczalnej zawartości węgla niż niskowęglowe gatunki 1.4306 i 1.4307. Zapewnia typowe właściwości stali austenitycznych, jednak podwyższona zawartość węgla wymaga uwzględnienia warunków spawania i oddziaływania temperatury. Nie jest odpowiednikiem odmian L o ograniczonej zawartości węgla.

1.4335 – X1CrNi25-21

Wysokostopowa niskowęglowa stal austenityczna zawierająca około 24–26% chromu i 20–22% niklu. Wysoki udział obu podstawowych pierwiastków stopowych odróżnia ją zdecydowanie od typowych stali 18/10. Charakteryzuje się bardzo stabilną strukturą austenityczną i jest przeznaczona do bardziej wymagających warunków niż standardowe stale Cr-Ni.

1.4361 – X1CrNiSi18-15-4

Niskowęglowa stal austenityczna o wysokiej zawartości niklu i znacznie podwyższonej zawartości krzemu. Krzem stanowi jeden z charakterystycznych składników tego gatunku i odróżnia go od klasycznych stali Cr-Ni. Specyficzny układ Cr-Ni-Si nadaje materiałowi właściwości przeznaczone do zastosowań specjalistycznych.

1.4369 – X11CrNiMnN19-8-6

Austenityczna stal Cr-Ni-Mn-N o stosunkowo wysokiej zawartości węgla, manganu i azotu. Mangan i azot uczestniczą w stabilizacji struktury austenitycznej oraz wpływają na właściwości wytrzymałościowe. Skład gatunku został opracowany inaczej niż w klasycznych stalach chromowo-niklowych 18/10.

1.4371 – X2CrMnNiN17-7-5

Niskowęglowa stal austenityczna, w której znaczną część funkcji niklu przejmują mangan i azot. Zawiera około 16–17,5% chromu, 6–8% manganu oraz 3,5–5,5% niklu. Azot stabilizuje austenit i jednocześnie zwiększa właściwości mechaniczne materiału.

1.4372 – X12CrMnNiN17-7-5

Austenityczna stal chromowo-manganowo-niklowa stopowana azotem, o większej zawartości węgla niż 1.4371. Mangan i azot umożliwiają ograniczenie zawartości niklu przy zachowaniu struktury austenitycznej. Jej charakterystyka technologiczna różni się od niskowęglowych stali przeznaczonych przede wszystkim do konstrukcji spawanych.

1.4373 – X12CrMnNiN18-9-5

Austenityczna stal Cr-Mn-Ni-N z wysokim udziałem manganu i dodatkiem azotu. Układ stopowy pozwala utrzymać strukturę austenityczną przy niższej zawartości niklu niż w klasycznych stalach 18/10. Podwyższona zawartość węgla i manganu wpływa na jej właściwości mechaniczne oraz zachowanie podczas obróbki.

1.4374 – X8CrMnNiN18-9-5

Stal austenityczna o wysokiej zawartości manganu i kontrolowanym dodatku azotu. Azot zwiększa stabilność austenitu i wytrzymałość, a mangan pozwala ograniczyć udział niklu. Gatunek wyróżnia się również stosunkowo wąsko określonym zakresem składu części podstawowych pierwiastków stopowych.

1.4376 – X8CrMnNi19-6-3

Austenityczna stal chromowo-manganowo-niklowa o obniżonej zawartości niklu. Wysoki udział manganu wspomaga stabilizację austenitu i pozwala uzyskać strukturę charakterystyczną dla tej grupy przy ograniczeniu kosztownego niklu. Materiał należy do grupy ekonomicznych austenitów Cr-Mn-Ni.

1.4378 – X6CrMnNiN18-13-3

Austenityczna stal o bardzo wysokiej zawartości manganu, ograniczonej ilości niklu i dodatku azotu. Połączenie Mn i N odpowiada za stabilizację austenitu oraz podwyższone właściwości mechaniczne. Jest przykładem stali, w której klasyczny układ Cr-Ni został w znacznym stopniu zastąpiony układem Cr-Mn-Ni-N.

1.4382 – X4CrNiCu18-7

Austenityczna stal chromowo-niklowa z dodatkiem miedzi i mniejszą zawartością niklu niż klasyczna 1.4301. Miedź wpływa korzystnie na podatność materiału na określone procesy formowania na zimno. Skład został dobrany tak, aby zachować strukturę austenityczną przy ekonomiczniejszym bilansie pierwiastków stopowych.

1.4391 – X3CrMnNiN20-9-6

Niskowęglowa stal austenityczna o podwyższonej zawartości chromu, manganu i azotu. Zawartość chromu sięgająca ponad 20% oraz dodatek azotu odróżniają ją od standardowych austenitów 18/10. Azot zwiększa wytrzymałość i wspomaga stabilizację struktury austenitycznej.

1.4401 – X5CrNiMo17-12-2

Jedna z podstawowych austenitycznych stali Cr-Ni-Mo, powszechnie kojarzona z AISI 316. Dodatek około 2–2,5% molibdenu zwiększa odporność na korozję miejscową w porównaniu ze stalami typu 1.4301. Jest szeroko stosowana w aparaturze chemicznej, spożywczej, instalacjach przemysłowych i środowiskach o podwyższonej agresywności.

1.4404 – X2CrNiMo17-12-2

Niskowęglowa odmiana austenitycznej stali Cr-Ni-Mo, powszechnie kojarzona z AISI 316L. Molibden zwiększa odporność na korozję wżerową i korozję szczelinową, natomiast zawartość węgla ograniczona do 0,03% poprawia zachowanie materiału po spawaniu. Jest jednym z najczęściej stosowanych gatunków w konstrukcjach spawanych pracujących w środowiskach bardziej agresywnych niż te odpowiednie dla 1.4307.

1.4406 – X2CrNiMoN17-11-2

Niskowęglowa stal austenityczna Cr-Ni-Mo dodatkowo stopowana azotem. Molibden poprawia odporność na korozję miejscową, a azot zwiększa wytrzymałość i wspomaga odporność korozyjną. Gatunek stanowi wysokowytrzymałościową odmianę stali z rodziny 316.

1.4420 – X2CrNiMoN21-9-1

Niskowęglowa stal austenityczna o podwyższonej zawartości chromu, dodatku molibdenu i azotu. Wysoki udział chromu oraz azot zapewniają korzystne połączenie odporności korozyjnej i właściwości mechanicznych. Jest jednym z gatunków dodanych do najnowszego wydania EN 10088-1.

1.4429 – X2CrNiMoN17-13-3

Niskowęglowa stal austenityczna Cr-Ni-Mo-N o zwiększonej zawartości molibdenu i kontrolowanym dodatku azotu. W porównaniu ze standardowymi gatunkami 316 zapewnia wyższą odporność na korozję miejscową oraz większą wytrzymałość. Stosowana jest w bardziej wymagających środowiskach korozyjnych.

1.4432 – X2CrNiMo17-12-3

Niskowęglowa stal austenityczna zawierająca więcej molibdenu niż standardowa 1.4404. Zawartość Mo na poziomie 2,5–3,0% zwiększa odporność na korozję miejscową, natomiast niska zawartość węgla sprzyja dobrej spawalności. Gatunek przeznaczony jest do środowisk wymagających większej odporności niż typowe stale Cr-Ni.

1.4434 – X2CrNiMoN18-12-4

Niskowęglowa stal austenityczna o zawartości 3–4% molibdenu i dodatku azotu. Podwyższony udział Mo oraz N zwiększa odporność na korozję wżerową i poprawia właściwości mechaniczne. Stanowi rozwiązanie pośrednie między typowymi stalami 316L a wysoko stopowymi austenitami przeznaczonymi do bardzo agresywnych środowisk.

1.4435 – X2CrNiMo18-14-3

Niskowęglowa stal austenityczna Cr-Ni-Mo o zwiększonej zawartości niklu i molibdenu. Wysoki udział niklu stabilizuje austenit, a molibden poprawia odporność na korozję miejscową. Gatunek znajduje zastosowanie w wymagającej aparaturze procesowej, w której istotna jest dobra odporność korozyjna i wysoka jakość powierzchni.

1.4436 – X3CrNiMo17-12-3

Austenityczna stal Cr-Ni-Mo z około 2,5–3,0% molibdenu. W porównaniu z 1.4401 wyższa zawartość molibdenu zapewnia zwiększoną odporność na korozję miejscową. Jest stosowana w aparaturze i instalacjach narażonych na bardziej agresywne media.

1.4438 – X2CrNiMo18-15-4

Niskowęglowa, wysoko stopowa stal austenityczna zawierająca około 3–4% molibdenu oraz 13–16% niklu. Zwiększona zawartość Ni stabilizuje austenit, a wysoki udział Mo podnosi odporność na korozję miejscową. Materiał jest przeznaczony do bardziej wymagających warunków niż standardowe gatunki 316L.

1.4439 – X2CrNiMoN17-13-5

Wysokostopowa niskowęglowa stal austenityczna zawierająca 4–5% molibdenu oraz dodatek azotu. Tak wysoki udział Mo w połączeniu z N zapewnia znacznie większą odporność na korozję miejscową niż w klasycznych stalach 316L. Gatunek przeznaczony jest do agresywnych środowisk chemicznych i chlorkowych.

1.4449 – X3CrNiMo18-12-3

Austenityczna stal Cr-Ni-Mo o precyzyjnie określonym zakresie chromu, niklu i molibdenu. Zawartość molibdenu zwiększa odporność na korozję miejscową względem stali bez tego dodatku. Gatunek należy do grupy stali molibdenowych przeznaczonych do pracy w środowiskach o podwyższonej agresywności.

1.4466 – X1CrNiMoN25-22-2

Wysokostopowa niskowęglowa stal austenityczna zawierająca około 24–26% chromu, 21–23% niklu, molibden i azot. Bardzo wysoki udział chromu i niklu zapewnia stabilną strukturę austenityczną, natomiast Mo i N zwiększają odporność na korozję miejscową. Jest gatunkiem przeznaczonym do szczególnie wymagających zastosowań korozyjnych.

1.4529 – X1NiCrMoCuN25-20-7

Wysokostopowa stal austenityczna o bardzo wysokiej zawartości niklu, około 6–7% molibdenu oraz dodatkach miedzi i azotu. Kombinacja Cr, Mo i N zapewnia bardzo wysoką odporność na korozję miejscową, a Ni i Cu zwiększają odporność w szeregu agresywnych środowisk chemicznych. Gatunek jest stosowany w instalacjach chemicznych, petrochemicznych i innych szczególnie wymagających środowiskach.

1.4539 – X1NiCrMoCu25-20-5

Wysokoniklowa stal austenityczna zawierająca około 4–5% molibdenu oraz dodatek miedzi, znana również jako 904L. Charakteryzuje się znacznie wyższą odpornością korozyjną niż typowe stale 304L i 316L, szczególnie w wielu środowiskach kwaśnych. Wysoka zawartość niklu stabilizuje austenit, a molibden i miedź rozszerzają zakres zastosowań w agresywnych mediach.

1.4541 – X6CrNiTi18-10

Austenityczna stal chromowo-niklowa stabilizowana tytanem, powszechnie kojarzona z AISI 321. Tytan wiąże węgiel i ogranicza ryzyko korozji międzykrystalicznej po oddziaływaniu podwyższonej temperatury. Gatunek stosuje się w elementach spawanych i częściach narażonych na cykle cieplne.

1.4547 – X1CrNiMoCuN20-18-7

Wysokostopowa stal austenityczna o bardzo niskiej zawartości węgla, wysokiej zawartości molibdenu oraz dodatkach azotu i miedzi. Układ Cr-Mo-N zapewnia bardzo wysoką odporność na korozję wżerową i szczelinową. Gatunek należy do grupy tzw. super-austenitycznych stali nierdzewnych przeznaczonych do silnie agresywnych środowisk.

1.4550 – X6CrNiNb18-10

Austenityczna stal Cr-Ni stabilizowana niobem, powszechnie kojarzona z AISI 347. Niob wiąże węgiel w stabilne węgliki i ogranicza podatność na korozję międzykrystaliczną po oddziaływaniu temperatury. Gatunek jest stosowany między innymi w konstrukcjach spawanych i elementach pracujących w podwyższonej temperaturze.

1.4558 – X2NiCrAlTi32-20

Wysokoniklowa stal austenityczna zawierająca około 32–35% niklu i 20–23% chromu oraz dodatki aluminium i tytanu. Jej skład znacząco odbiega od typowych stali Cr-Ni i zapewnia bardzo stabilną osnowę austenityczną. Al i Ti są charakterystycznymi dodatkami stopowymi tego specjalistycznego gatunku.

1.4560 – X3CrNiCu19-9-2

Niskowęglowa stal austenityczna Cr-Ni z dodatkiem około 1,5–2,0% miedzi. Miedź modyfikuje właściwości technologiczne oraz zachowanie materiału w wybranych środowiskach chemicznych. Gatunek zachowuje jednocześnie typową dla niskowęglowych austenitów dobrą podatność na spawanie.

1.4563 – X1NiCrMoCu31-27-4

Wysokoniklowa stal austenityczna zawierająca około 30–32% niklu, 26–28% chromu, 3–4% molibdenu oraz miedź. Bardzo wysoki poziom stopowania zapewnia wysoką stabilność austenitu i odporność w szeregu agresywnych środowisk chemicznych. Jest materiałem specjalistycznym przeznaczonym do zastosowań, w których standardowe stale nierdzewne nie zapewniają wystarczającej trwałości.

1.4565 – X2CrNiMnMoN25-18-6-5

Wysokostopowa stal austenityczna zawierająca około 24–26% chromu, 16–19% niklu, 4–5% molibdenu oraz wysoką zawartość azotu i manganu. Połączenie Cr, Mo i N zapewnia wysoką odporność na korozję miejscową oraz wysokie właściwości mechaniczne. Gatunek przeznaczony jest do wymagających środowisk korozyjnych.

1.4567 – X3CrNiCu18-9-4

Niskowęglowa stal austenityczna zawierająca około 3–4% miedzi. Wysoka zawartość Cu poprawia podatność na obróbkę plastyczną na zimno i sprzyja procesom takim jak głębokie tłoczenie oraz spęczanie. Gatunek jest szczególnie użyteczny przy produkcji skomplikowanych elementów formowanych na zimno.

1.4570 – X6CrNiCuS18-9-2

Austenityczna stal automatowa stopowana miedzią i o podwyższonej zawartości siarki. Siarka poprawia skrawalność, natomiast miedź wpływa na właściwości technologiczne materiału. Gatunek przeznaczony jest przede wszystkim do seryjnego wytwarzania elementów metodami obróbki skrawaniem.

1.4571 – X6CrNiMoTi17-12-2

Austenityczna stal Cr-Ni-Mo stabilizowana tytanem, powszechnie kojarzona z AISI 316Ti. Molibden zwiększa odporność na korozję miejscową, natomiast tytan stabilizuje węgiel i ogranicza podatność na korozję międzykrystaliczną. Gatunek jest stosowany w aparaturze chemicznej, instalacjach przemysłowych i konstrukcjach pracujących w podwyższonej temperaturze.

1.4578 – X3CrNiCuMo17-11-3-2

Austenityczna stal Cr-Ni-Mo z wysokim dodatkiem miedzi. Molibden zwiększa odporność na korozję miejscową, a miedź modyfikuje odporność w określonych środowiskach chemicznych. Połączenie Mo i Cu odróżnia ten gatunek od typowych stali rodziny 316.

1.4580 – X6CrNiMoNb17-12-2

Austenityczna stal chromowo-niklowo-molibdenowa stabilizowana niobem. Molibden poprawia odporność na korozję miejscową, natomiast niob wiąże węgiel i zwiększa odporność na korozję międzykrystaliczną po oddziaływaniu temperatury. Stanowi niobowo stabilizowany odpowiednik grupy stali Cr-Ni-Mo.

1.4597 – X8CrMnCuN17-8-3

Austenityczna stal o wysokiej zawartości manganu, dodatku miedzi i azotu oraz ograniczonej zawartości niklu. Mn i N stabilizują austenit, a miedź dodatkowo wpływa na właściwości technologiczne i korozyjne. Jest to gatunek o wyraźnie innym bilansie stopowym niż klasyczne stale Cr-Ni.

1.4598 – X2CrNiMoCuS17-10-2

Niskowęglowa austenityczna stal automatowa zawierająca molibden, miedź i podwyższoną ilość siarki. Siarka zapewnia dobrą skrawalność, natomiast molibden zwiększa odporność korozyjną względem typowych stali automatowych bez Mo. Miedź stanowi dodatkowy składnik wpływający na zachowanie materiału w określonych środowiskach.

1.4615 – X3CrMnNiCu15-8-5-3

Niskowęglowa austenityczna stal Cr-Mn-Ni-Cu o obniżonej zawartości niklu i znacznym dodatku miedzi. Wysoki udział manganu wspomaga stabilizację austenitu, a miedź wpływa na właściwości technologiczne materiału. Jest przedstawicielem ekonomicznych stali austenitycznych o zmodyfikowanym składzie stopowym.

1.4618 – X9CrMnNiCu17-8-5-2

Austenityczna stal chromowo-manganowo-niklowa zawierająca dodatek miedzi. Wysoka zawartość manganu pozwala ograniczyć udział niklu, natomiast Cu wpływa na właściwości technologiczne materiału. Skład różni ją wyraźnie od klasycznych austenitycznych stali 18/8.

1.4640 – X5CrNiCu19-6-2

Austenityczna stal o obniżonej zawartości niklu, zawierająca miedź oraz zwiększony udział manganu. Odpowiedni bilans Ni, Mn, Cu i N pozwala uzyskać strukturę austenityczną przy mniejszym zużyciu niklu. Gatunek należy do grupy stali opracowanych jako alternatywa dla klasycznych stopów Cr-Ni.

1.4646 – X6CrMnNiCuN18-12-4-2

Austenityczna stal o bardzo wysokiej zawartości manganu, dodatku miedzi i azotu oraz ograniczonej zawartości niklu. Mangan i azot stabilizują austenit i zwiększają właściwości mechaniczne, natomiast miedź modyfikuje właściwości technologiczne materiału. Gatunek posiada charakterystyczny wieloskładnikowy układ stopowy Cr-Mn-Ni-Cu-N.

1.4650 – X2CrNiCu19-10

Niskowęglowa stal austenityczna Cr-Ni z celowym dodatkiem miedzi. Niska zawartość węgla sprzyja dobrej spawalności, a miedź wpływa na podatność do formowania i zachowanie materiału w określonych mediach. Pod względem podstawowego układu Cr-Ni jest zbliżona do stali 18/10, lecz posiada zmodyfikowane właściwości dzięki Cu.

1.4652 – X1CrNiMoCuN24-22-8

Wysoce stopowa stal austenityczna zawierająca 23–25% chromu, 21–23% niklu, 7–8% molibdenu oraz wysoką zawartość azotu i dodatek miedzi. Jest jednym z najmocniej stopowanych gatunków austenitycznych ujętych w PN-EN 10088-1. Bardzo wysoki poziom Cr, Mo i N zapewnia wyjątkowo wysoką odporność na korozję miejscową w agresywnych środowiskach.

1.4659 – X1CrNiMoCuNW24-22-6

Wysokostopowa stal austenityczna zawierająca chrom, nikiel, około 5,5–6,5% molibdenu, azot, miedź oraz wolfram. Połączenie Mo, N i W zapewnia bardzo wysoką odporność na korozję miejscową, natomiast wysoka zawartość niklu stabilizuje austenit. Gatunek przeznaczony jest do szczególnie agresywnych środowisk przemysłowych.

1.4678 – X30MnCrN16-14

Nietypowa stal austenityczna o bardzo wysokiej zawartości manganu i azotu, bez celowego dodatku niklu wskazanego w oznaczeniu gatunku. Mangan i azot odpowiadają za stabilizację austenitu, a wysoka zawartość azotu wpływa na właściwości wytrzymałościowe. Jest to wyraźnie odmienna rodzina materiałowa od klasycznych stali Cr-Ni.

1.4681 – X5CrNiMnMoNNbV22-12-5-2

Wieloskładnikowa stal austenityczna stopowana chromem, niklem, manganem, molibdenem i azotem oraz dodatkowo niobem i wanadem. Nb i V są charakterystycznymi mikrododatkami wpływającymi na strukturę i właściwości materiału. Gatunek został wprowadzony do EN 10088-1:2023 i reprezentuje grupę specjalistycznych austenitów o podwyższonych właściwościach mechanicznych.

1.4682 – X2CrNiSi18-10

Niskowęglowa stal austenityczna Cr-Ni o podwyższonej zawartości krzemu i niewielkim dodatku molibdenu. Krzem w zakresie około 0,8–2,0% stanowi cechę odróżniającą ją od klasycznych gatunków 18/10. Niska zawartość węgla jest korzystna dla konstrukcji poddawanych spawaniu.

Stale ferrytyczno-austenityczne (Duplex, Superduplex) według PN-EN 10088-1:2024-06

Stale ferrytyczno-austenityczne, określane jako stale Duplex, posiadają dwufazową mikrostrukturę złożoną z ferrytu i austenitu. Dzięki odpowiedniemu połączeniu chromu, niklu, azotu, a w wielu gatunkach również molibdenu i innych dodatków stopowych, charakteryzują się wysoką wytrzymałością mechaniczną oraz dobrą odpornością na korozję. Grupa obejmuje stale Lean Duplex o ograniczonej zawartości niklu i molibdenu, klasyczne stale Duplex oraz wysoko stopowe gatunki Super Duplex przeznaczone do bardziej agresywnych środowisk. Poniższy wykaz uporządkowano rosnąco według numeru materiałowego.

1.4062 – X2CrNiN22-2

1.4062 jest niskowęglową stalą ferrytyczno-austenityczną typu Lean Duplex o wysokiej zawartości chromu i stosunkowo niewielkiej zawartości niklu. Dodatek azotu stabilizuje fazę austenityczną, zwiększa wytrzymałość i korzystnie wpływa na odporność korozyjną. Niewielka zawartość molibdenu pozwala ograniczyć koszt stopu, dlatego gatunek może stanowić ekonomiczną alternatywę dla klasycznych stali austenitycznych w środowiskach, które nie wymagają odporności zapewnianej przez wysoko stopowe stale Duplex.

1.4162 – X2CrMnNiN21-5-1

1.4162 jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych gatunków Lean Duplex. Zawiera około 21–22% chromu, niewielką ilość niklu oraz podwyższoną zawartość manganu i azotu, które pomagają stabilizować austenit. Charakteryzuje się wysoką wytrzymałością mechaniczną i dobrą odpornością korozyjną przy mniejszej zawartości kosztownych pierwiastków stopowych niż klasyczna stal Duplex 1.4462. Stosowana jest między innymi w konstrukcjach, zbiornikach, elementach infrastruktury i urządzeniach przemysłowych.

1.4362 – X2CrNiN23-4

1.4362 jest stalą Lean Duplex o wysokiej zawartości chromu, umiarkowanej zawartości niklu oraz dodatku azotu. W porównaniu z 1.4462 zawiera znacznie mniej molibdenu, dzięki czemu jest rozwiązaniem ekonomiczniejszym, ale jednocześnie ma niższą odporność na silnie agresywne środowiska chlorkowe. Łączy dobrą odporność na korozję z wysoką wytrzymałością i może być stosowana jako alternatywa dla austenitycznych stali Cr-Ni w wielu zastosowaniach konstrukcyjnych.

1.4410 – X2CrNiMoN25-7-4

1.4410 jest wysoko stopową stalą Super Duplex zawierającą około 25% chromu, 3–4,5% molibdenu, 6–8% niklu oraz podwyższoną zawartość azotu. Takie połączenie pierwiastków zapewnia bardzo wysoką odporność na korozję wżerową i szczelinową oraz dobrą odporność na korozję naprężeniową w środowiskach zawierających chlorki. Gatunek jest wykorzystywany w przemyśle morskim, offshore, chemicznym, petrochemicznym oraz w instalacjach pracujących z wodą morską i innymi agresywnymi mediami.

1.4424 – X2CrNiMoSi18-5-3

1.4424 jest stalą ferrytyczno-austenityczną zawierającą molibden oraz podwyższoną ilość krzemu. Jej zawartość chromu jest niższa niż w większości współczesnych stali Duplex, natomiast około 2,5–3% molibdenu zwiększa odporność na korozję miejscową. Charakterystyczna zawartość krzemu odróżnia ten gatunek od typowych stali Duplex Cr-Ni-Mo-N i wpływa na jego właściwości technologiczne oraz korozyjne.

1.4460 – X3CrNiMoN27-5-2

1.4460 jest wysokochromową stalą Duplex zawierającą około 25–28% chromu, molibden oraz azot. Wysoka zawartość chromu zapewnia dobrą odporność korozyjną, natomiast dwufazowa mikrostruktura pozwala uzyskać wysokie właściwości mechaniczne. Jest starszym gatunkiem Duplex, nadal stosowanym między innymi w aparaturze przemysłowej, elementach maszyn i urządzeniach pracujących w środowiskach korozyjnych.

1.4462 – X2CrNiMoN22-5-3

1.4462 jest podstawowym i najczęściej stosowanym gatunkiem stali Duplex, znanym również jako Duplex 2205. Zawiera około 22% chromu, 4,5–6,5% niklu, 2,5–3,5% molibdenu oraz azot. Oferuje znacznie wyższą wytrzymałość mechaniczną niż typowe stale austenityczne 1.4301 i 1.4404 oraz bardzo dobrą odporność na korozję naprężeniową i miejscową. Jest szeroko stosowana w przemyśle chemicznym, petrochemicznym, papierniczym, energetycznym, morskim oraz w zbiornikach, rurociągach i wymiennikach ciepła.

1.4477 – X2CrNiMoN29-7-2

1.4477 jest wysokochromową stalą Duplex zawierającą około 28–30% chromu oraz dodatki molibdenu i azotu. Bardzo wysoka zawartość chromu stanowi jej najbardziej charakterystyczną cechę i zapewnia wysoki potencjał pasywacyjny. Gatunek łączy wysoką wytrzymałość charakterystyczną dla stali Duplex z odpornością korozyjną przeznaczoną do wymagających zastosowań przemysłowych.

1.4482 – X2CrMnNiMoN21-5-3

1.4482 jest stalą Lean Duplex stopowaną manganem, niklem, azotem oraz niewielką ilością molibdenu. Zwiększona zawartość manganu pozwala ograniczyć udział niklu, natomiast azot stabilizuje austenit i zwiększa wytrzymałość. Skład został zoptymalizowany pod kątem uzyskania korzystnego połączenia właściwości mechanicznych, odporności korozyjnej oraz ekonomiki stopu.

1.4501 – X2CrNiMoCuWN25-7-4

1.4501 jest wysoko stopową stalą Super Duplex, znaną również jako UNS S32760 i F55. Oprócz około 25% chromu, wysokiej zawartości molibdenu, niklu i azotu zawiera również miedź oraz wolfram. Pierwiastki te zwiększają odporność materiału w szczególnie agresywnych środowiskach, w tym na korozję miejscową. Gatunek jest stosowany w instalacjach offshore, urządzeniach do kontaktu z wodą morską, przemyśle chemicznym, petrochemicznym oraz w wysoko obciążonych elementach pracujących w agresywnych mediach.

1.4507 – X2CrNiMoCuN25-6-3

1.4507 jest wysokostopową stalą Duplex zawierającą około 24–26% chromu, 3–4% molibdenu, 6–8% niklu, azot oraz podwyższoną zawartość miedzi. Molibden i azot zwiększają odporność na korozję miejscową, natomiast miedź może korzystnie wpływać na odporność w wybranych środowiskach chemicznych. Gatunek jest przeznaczony do zastosowań wymagających wyższej odporności korozyjnej niż oferowana przez standardowe stale Duplex.

1.4637 – X2CrNiMnMoCuN21-3-1-1

1.4637 jest niskowęglową stalą Duplex o wieloskładnikowym układzie stopowym Cr-Ni-Mn-Mo-Cu-N. Zawiera stosunkowo niewielkie ilości niklu i molibdenu, natomiast azot i mangan uczestniczą w stabilizacji odpowiedniego udziału austenitu. Dodatek miedzi dodatkowo modyfikuje właściwości korozyjne materiału. Jest jednym z nowszych gatunków wprowadzonych do wykazu EN 10088-1.

1.4658 – X2CrNiMoCoN28-8-5-1

1.4658 jest bardzo wysoko stopową stalą Super Duplex zawierającą około 27–30% chromu, 4–5% molibdenu, 7–9% niklu, podwyższoną zawartość azotu oraz dodatek kobaltu. Znana jest również jako UNS S32707 i należy do grupy materiałów określanych jako Hyper Duplex. Bardzo wysoki poziom stopowania zapewnia wyjątkowo wysoką odporność na korozję miejscową, dzięki czemu gatunek jest przeznaczony do szczególnie agresywnych środowisk chlorkowych i zastosowań, w których standardowe stale Duplex lub Super Duplex mogą być niewystarczające.

1.4662 – X2CrNiMnMoCuN24-4-3-2

1.4662 jest wysoko stopową stalą Duplex zawierającą około 23–25% chromu oraz dodatki niklu, manganu, molibdenu, miedzi i azotu. Wieloskładnikowy układ stopowy pozwala uzyskać wysoką wytrzymałość oraz dobrą odporność na korozję miejscową przy innym bilansie pierwiastków niż w klasycznych gatunkach 1.4462 czy 1.4410. Azot zwiększa właściwości mechaniczne i odporność korozyjną, a miedź rozszerza możliwości zastosowania w określonych mediach.

1.4669 – X2CrCuNiN23-2-2

1.4669 jest niskowęglową stalą Lean Duplex zawierającą około 22–24% chromu, niewielką ilość niklu, azot oraz znaczący dodatek miedzi. Ograniczona zawartość molibdenu pozwala zmniejszyć koszt stopu, natomiast miedź stanowi charakterystyczny element składu odróżniający ten materiał od innych gatunków Lean Duplex. Gatunek zapewnia wysoką wytrzymałość właściwą stalom dwufazowym przy ekonomicznym bilansie pierwiastków stopowych.

1.4670 – X2CrMnNiSiN20-5-4-2

1.4670 jest niskowęglową stalą Duplex o nietypowym składzie zawierającym zwiększone ilości manganu i krzemu oraz dodatki niklu i azotu. Mangan i azot pomagają stabilizować austenit, natomiast podwyższona zawartość krzemu wyraźnie odróżnia ten gatunek od typowych stali Duplex Cr-Ni-Mo. Materiał został wprowadzony do aktualnego wykazu jako specjalistyczny gatunek ferrytyczno-austenityczny o ograniczonej zawartości kosztownych pierwiastków stopowych.

Stale ferrytyczne odporne na korozję według PN-EN 10088-1:2024-06

Stale ferrytyczne odporne na korozję posiadają strukturę ferrytyczną i opierają swoje właściwości przede wszystkim na odpowiedniej zawartości chromu. W odróżnieniu od klasycznych stali austenitycznych zawierają niewiele niklu lub nie wymagają jego celowego dodatku, dzięki czemu mogą stanowić ekonomiczne rozwiązanie w wielu zastosowaniach. W grupie znajdują się zarówno proste stale chromowe, gatunki stabilizowane tytanem, niobem lub innymi dodatkami, jak również stale z molibdenem przeznaczone do bardziej wymagających środowisk korozyjnych. Poniższy wykaz uporządkowano rosnąco według numeru materiałowego.

1.4000 – X6Cr13

Podstawowa ferrytyczna stal chromowa zawierająca około 12–14% chromu. Charakteryzuje się umiarkowaną odpornością na korozję i prostym składem stopowym bez celowego dodatku niklu lub molibdenu. Jest stosowana przede wszystkim tam, gdzie warunki korozyjne nie są szczególnie agresywne, a istotna jest ekonomiczna alternatywa dla bardziej stopowych stali nierdzewnych.

1.4002 – X6CrAl13

Ferrytyczna stal chromowa z dodatkiem aluminium, zawierająca około 12–14% chromu. Aluminium jest charakterystycznym dodatkiem odróżniającym ją od 1.4000 i wpływa na zachowanie powierzchni materiału. Gatunek przeznaczony jest do zastosowań, w których wykorzystywane są właściwości prostych stali ferrytycznych przy jednoczesnym korzystnym oddziaływaniu dodatku Al.

1.4003 – X2CrNi12

Niskowęglowa ferrytyczna stal chromowa z niewielkim dodatkiem niklu. Łączy stosunkowo niski koszt stopu z lepszą odpornością korozyjną niż typowe stale konstrukcyjne i jest szczególnie przydatna w dużych konstrukcjach narażonych na warunki atmosferyczne i umiarkowanie agresywne środowiska. Niska zawartość węgla oraz niewielki udział niklu wpływają korzystnie na właściwości technologiczne w porównaniu z prostymi wysokowęglowymi stalami chromowymi.

1.4016 – X6Cr17

Jedna z najbardziej rozpowszechnionych stali ferrytycznych, znana również jako AISI 430. Zawiera około 16–18% chromu i nie wymaga celowego dodatku niklu, dzięki czemu jest ekonomicznym materiałem odpornym na korozję w łagodnych i umiarkowanych warunkach. Jest szeroko stosowana w wyposażeniu gospodarstwa domowego, elementach dekoracyjnych, urządzeniach przemysłowych i częściach pracujących w warunkach atmosferycznych.

1.4017 – X6CrNi17-1

Ferrytyczna stal zawierająca około 16–18% chromu oraz niewielki dodatek niklu. Nikiel modyfikuje właściwości technologiczne materiału w stosunku do prostych stali typu 1.4016, przy zachowaniu charakteru stali ferrytycznej. Gatunek może być stosowany w elementach wymagających połączenia umiarkowanej odporności korozyjnej z odpowiednimi właściwościami mechanicznymi i technologicznymi.

1.4045 – X3CrS12

Ferrytyczna stal chromowa o podwyższonej zawartości siarki, wprowadzona do EN 10088-1:2023. Siarka w zakresie określonym dla tego gatunku poprawia skrawalność i ułatwia obróbkę mechaniczną, ale jednocześnie może ograniczać odporność korozyjną i spawalność w porównaniu z niskosiarkowymi stalami ferrytycznymi. Gatunek jest ukierunkowany przede wszystkim na elementy wykonywane metodami obróbki skrawaniem.

1.4105 – X6CrMoS17

Ferrytyczna stal automatowa zawierająca około 16–18% chromu, dodatek molibdenu i podwyższoną zawartość siarki. Molibden zwiększa odporność korozyjną, natomiast siarka zdecydowanie poprawia skrawalność. Materiał jest przeznaczony przede wszystkim do produkcji części obrabianych skrawaniem, przy czym zwiększona zawartość siarki ogranicza niektóre właściwości korozyjne i technologiczne.

1.4106 – X2CrMoSiS18-2-1

Niskowęglowa ferrytyczna stal automatowa zawierająca chrom, molibden, podwyższoną ilość krzemu oraz siarki. Molibden zwiększa odporność na korozję miejscową, natomiast siarka poprawia obrabialność skrawaniem. Gatunek został dodany do EN 10088-1:2023 i jest przeznaczony do zastosowań wymagających połączenia dobrej skrawalności z właściwościami stali ferrytycznej stopowanej molibdenem.

1.4113 – X6CrMo17-1

Ferrytyczna stal chromowa zawierająca około 16–18% chromu oraz około 0,9–1,4% molibdenu. Dodatek Mo zwiększa odporność na korozję miejscową w porównaniu z prostą stalą 1.4016. Gatunek jest stosowany tam, gdzie wymagana jest większa odporność korozyjna przy zachowaniu ferrytycznej struktury i ograniczonej zawartości niklu.

1.4114 – X6CrMoS19-2

Ferrytyczna stal automatowa o wysokiej zawartości chromu, około 1,5–2,5% molibdenu i podwyższonej zawartości siarki. Połączenie Cr i Mo zwiększa potencjał odporności korozyjnej, natomiast siarka zapewnia dobrą skrawalność. Gatunek został dodany do EN 10088-1:2023 i jest przeznaczony przede wszystkim do precyzyjnych elementów wykonywanych metodami obróbki skrawaniem.

1.4510 – X3CrTi17

Niskowęglowa ferrytyczna stal chromowa stabilizowana tytanem. Zawartość około 16–18% chromu zapewnia odporność korozyjną, natomiast tytan wiąże węgiel i azot, poprawiając stabilność struktury oraz zachowanie materiału podczas spawania. Jest stosowana między innymi w elementach formowanych i spawanych, w których klasyczna niestabilizowana stal ferrytyczna mogłaby wykazywać mniej korzystne właściwości.

1.4511 – X3CrNb17

Ferrytyczna stal chromowa stabilizowana niobem. Niob wiąże węgiel i pomaga ograniczyć niekorzystne zmiany mikrostruktury podczas procesów cieplnych i spawania. Podstawowy poziom chromu odpowiada popularnym stalom ferrytycznym typu 17% Cr, jednak stabilizacja Nb zapewnia odmienne właściwości technologiczne.

1.4512 – X2CrTi12

Niskowęglowa ferrytyczna stal chromowa stabilizowana tytanem, zawierająca około 10,5–12,5% chromu. Jest znana z zastosowań w elementach układów wydechowych i innych konstrukcjach wymagających dobrej formowalności, spawalności oraz umiarkowanej odporności korozyjnej. Stabilizacja tytanem zwiększa odporność materiału na niekorzystne skutki cykli cieplnych.

1.4513 – X2CrMoTi17-1

Niskowęglowa ferrytyczna stal chromowo-molibdenowa stabilizowana tytanem. Około 0,8–1,4% molibdenu zwiększa odporność na korozję miejscową, a tytan stabilizuje węgiel i azot. Dzięki temu gatunek łączy podwyższoną odporność korozyjną z właściwościami technologicznymi wymaganymi od spawanych stali ferrytycznych.

1.4516 – X6CrNiTi12

Ferrytyczna stal chromowa zawierająca niewielki dodatek niklu i stabilizowana tytanem. Nikiel wpływa na właściwości technologiczne, natomiast tytan ogranicza niekorzystne oddziaływanie węgla i azotu na strukturę materiału. Gatunek jest przeznaczony do zastosowań wymagających większej stabilności niż w przypadku prostych stali chromowych o podobnej zawartości Cr.

1.4520 – X2CrTi17

Niskowęglowa ferrytyczna stal o około 16–18% chromu, stabilizowana tytanem. Charakteryzuje się dobrą odpornością na korozję w umiarkowanych środowiskach oraz korzystnymi właściwościami podczas formowania i spawania. Stabilizacja Ti ma szczególne znaczenie w elementach poddawanych cyklom cieplnym i procesom spawalniczym.

1.4521 – X2CrMoTi18-2

Wysokochromowa ferrytyczna stal nierdzewna zawierająca około 1,75–2,5% molibdenu i stabilizowana tytanem. Molibden istotnie zwiększa odporność na korozję wżerową i szczelinową względem prostych stali ferrytycznych 17% Cr. Gatunek jest interesującą bezniklową alternatywą w zastosowaniach wymagających podwyższonej odporności korozyjnej.

1.4523 – X2CrMoTiS18-2

Niskowęglowa ferrytyczna stal chromowo-molibdenowa z dodatkiem tytanu i podwyższoną zawartością siarki. Molibden poprawia odporność korozyjną, tytan stabilizuje strukturę, a siarka zwiększa skrawalność. Jest to specjalistyczny gatunek przeznaczony do elementów wymagających jednocześnie dobrej obrabialności i wyższego poziomu stopowania niż typowe ferrytyczne stale automatowe.

1.4509 – X2CrTiNb18

Niskowęglowa ferrytyczna stal o około 17,5–18,5% chromu, stabilizowana jednocześnie tytanem i niobem. Podwójna stabilizacja poprawia zachowanie materiału podczas spawania i długotrwałego oddziaływania podwyższonej temperatury. Gatunek jest szeroko wykorzystywany między innymi w elementach układów wydechowych i innych konstrukcjach narażonych na cykle cieplne.

1.4589 – X5CrNiMoTi15-2

Ferrytyczna stal stopowana chromem, niklem i molibdenem oraz stabilizowana tytanem. W porównaniu z prostymi stalami ferrytycznymi zawiera znaczący dodatek molibdenu i niewielką ilość niklu, co modyfikuje jej odporność korozyjną oraz właściwości technologiczne. Tytan odpowiada za stabilizację węgla i azotu.

1.4590 – X2CrNbZr17

Niskowęglowa ferrytyczna stal chromowa stabilizowana niobem i cyrkonem. Zastosowanie Zr obok Nb odróżnia ten materiał od popularniejszych gatunków stabilizowanych wyłącznie tytanem lub niobem. Dodatki stabilizujące wiążą węgiel i azot oraz pomagają zachować korzystne właściwości materiału podczas procesów cieplnych.

1.4592 – X2CrMoTi29-4

Wysokostopowa ferrytyczna stal nierdzewna zawierająca około 28–30% chromu oraz 3,5–4,5% molibdenu i stabilizowana tytanem. Bardzo wysoki poziom Cr i Mo zapewnia znacznie większy potencjał odporności na korozję miejscową niż w standardowych stalach ferrytycznych. Jest specjalistycznym materiałem przeznaczonym do agresywnych środowisk, w których wymagana jest jednocześnie struktura ferrytyczna.

1.4595 – X1CrNb15

Bardzo niskowęglowa ferrytyczna stal chromowa stabilizowana niobem. Niska zawartość węgla i azotu oraz kontrolowany dodatek Nb ograniczają ilość pierwiastków międzywęzłowych pozostających w roztworze. Dzięki temu gatunek uzyskuje korzystne właściwości technologiczne i stabilność mikrostruktury.

1.4600 – X2CrMnNiTi12

Niskowęglowa ferrytyczna stal chromowa zawierająca mangan, niewielki dodatek niklu i stabilizowana tytanem. Skład został opracowany inaczej niż w prostych stalach Cr, a Mn i Ni wpływają na właściwości mechaniczne i technologiczne. Tytan stabilizuje węgiel, ograniczając jego niekorzystny wpływ podczas obróbki cieplnej i spawania.

1.4607 – X2CrNbTi20

Niskowęglowa ferrytyczna stal o podwyższonej zawartości chromu, stabilizowana niobem i tytanem. Zawartość około 18,5–20,5% Cr zwiększa odporność korozyjną w porównaniu ze standardowymi gatunkami 17% Cr. Jednoczesne zastosowanie Nb i Ti poprawia stabilność mikrostruktury oraz właściwości technologiczne materiału.

1.4611 – X2CrTi21

Niskowęglowa wysokochromowa stal ferrytyczna stabilizowana tytanem. Zawiera około 19–22% chromu, dzięki czemu oferuje wyższy poziom odporności korozyjnej niż podstawowe gatunki ferrytyczne typu 1.4016. Stabilizacja tytanem poprawia zachowanie materiału podczas spawania i oddziaływania podwyższonej temperatury.

1.4613 – X2CrTi24

Wysokochromowa niskowęglowa stal ferrytyczna stabilizowana tytanem, zawierająca około 22–25% chromu. Wysoka zawartość Cr zwiększa zdolność materiału do pasywacji i odróżnia go od typowych stali ferrytycznych 17–18% Cr. Gatunek jest przeznaczony do bardziej wymagających zastosowań korozyjnych przy zachowaniu bezniklowej struktury ferrytycznej.

1.4621 – X2CrNbCu21

Niskowęglowa wysokochromowa stal ferrytyczna stabilizowana niobem i zawierająca dodatek miedzi. Niob stabilizuje węgiel i azot, natomiast miedź modyfikuje właściwości korozyjne oraz technologiczne materiału. Gatunek łączy wysoką zawartość chromu z ograniczonym wykorzystaniem kosztownych pierwiastków typowych dla stali austenitycznych.

1.4622 – X2CrCuNbTiV22-1

Niskowęglowa wysokochromowa stal ferrytyczna zawierająca miedź oraz dodatki stabilizujące i mik stopowe: niob, tytan i wanad. Wieloskładnikowy system stabilizacji pozwala kontrolować wpływ węgla i azotu na mikrostrukturę oraz właściwości materiału. Gatunek został dodany do EN 10088-1:2023 i należy do nowej generacji wysoko stopowych stali ferrytycznych.

1.4630 – X2CrSiTi15

Niskowęglowa ferrytyczna stal chromowa o podwyższonej zawartości krzemu, stabilizowana tytanem. Krzem stanowi charakterystyczny element składu i odróżnia materiał od typowych gatunków Cr-Ti. Tytan stabilizuje węgiel i azot, natomiast odpowiednio dobrany poziom Cr zapewnia odporność korozyjną właściwą dla tej grupy materiałowej.

1.4634 – X2CrAlSiNb18

Niskowęglowa ferrytyczna stal o około 17,5–18,5% chromu, zawierająca dodatki aluminium i krzemu oraz stabilizowana niobem. Al i Si modyfikują zachowanie powierzchni materiału, natomiast niob odpowiada za stabilizację węgla i azotu. Specyficzny układ Cr-Al-Si-Nb odróżnia ten gatunek od klasycznych ferrytycznych stali chromowych.

Stale martenzytyczne odporne na korozję według PN-EN 10088-1:2024-06

Stale martenzytyczne odporne na korozję są stopami chromowymi, które dzięki odpowiedniemu składowi chemicznemu i obróbce cieplnej mogą uzyskiwać wysoką twardość i wytrzymałość mechaniczną. W przeciwieństwie do stali austenitycznych ich właściwości w dużym stopniu zależą od hartowania i odpuszczania. Grupa obejmuje zarówno klasyczne stale chromowe o różnej zawartości węgla, stale automatowe z podwyższoną zawartością siarki, jak również bardziej zaawansowane gatunki stopowane niklem, molibdenem, wanadem i azotem. Poniższy wykaz uporządkowano rosnąco według numeru materiałowego.

1.4005 – X12CrS13

Martenzytyczna stal chromowa o podwyższonej zawartości siarki, opracowana przede wszystkim z myślą o dobrej obrabialności skrawaniem. Zawartość około 12–14% chromu zapewnia podstawową odporność korozyjną, natomiast siarka ułatwia łamanie wióra i obróbkę seryjną. Zwiększona zawartość siarki oznacza jednak niższą odporność korozyjną i gorszą spawalność niż w przypadku odpowiednich gatunków niskosiarkowych.

1.4006 – X12Cr13

Klasyczna martenzytyczna stal nierdzewna zawierająca około 11,5–13,5% chromu. Może być hartowana i odpuszczana w celu uzyskania odpowiedniej kombinacji wytrzymałości, twardości i ciągliwości. Stosowana jest między innymi na części maszyn, elementy konstrukcyjne, wały i komponenty wymagające umiarkowanej odporności korozyjnej oraz dobrych właściwości mechanicznych.

1.4021 – X20Cr13

Martenzytyczna stal chromowa o większej zawartości węgla niż 1.4006. Wyższa zawartość węgla umożliwia uzyskanie większej twardości po hartowaniu, przy jednoczesnym zachowaniu odporności korozyjnej charakterystycznej dla stali zawierających około 13% chromu. Stosowana jest na elementy mechaniczne, wały, części pomp, armaturę oraz komponenty wymagające odporności na zużycie.

1.4024 – X15Cr13

Martenzytyczna stal chromowa o zawartości węgla pośredniej pomiędzy 1.4006 a 1.4021. Dzięki hartowaniu może uzyskać podwyższoną wytrzymałość i twardość, zachowując umiarkowaną odporność na korozję. Gatunek znajduje zastosowanie w elementach mechanicznych, w których wymagane jest połączenie właściwości wytrzymałościowych z odpornością na działanie łagodnych środowisk korozyjnych.

1.4028 – X30Cr13

Martenzytyczna stal nierdzewna zawierająca około 0,26–0,36% węgla i 12–14% chromu. Większa zawartość węgla umożliwia osiągnięcie znacznej twardości po hartowaniu i zwiększa odporność na zużycie. Stosowana jest między innymi na noże, narzędzia, części mechaniczne i elementy wymagające ostrych krawędzi oraz odpowiedniej odporności korozyjnej.

1.4029 – X29CrS13

Martenzytyczna stal chromowa o podwyższonej zawartości siarki i stosunkowo wysokiej zawartości węgla. Łączy możliwość uzyskania wysokiej twardości z dobrą skrawalnością, wynikającą z dodatku siarki. Jest przeznaczona przede wszystkim do elementów wymagających intensywnej obróbki skrawaniem, przy czym obecność siarki ogranicza odporność korozyjną w stosunku do odpowiednich gatunków niskosiarkowych.

1.4031 – X39Cr13

Martenzytyczna stal nierdzewna o około 0,36–0,42% węgla i 12,5–14,5% chromu. Wysoka zawartość węgla pozwala uzyskać znaczną twardość po odpowiedniej obróbce cieplnej. Gatunek jest wykorzystywany między innymi na narzędzia tnące, noże oraz części narażone na zużycie mechaniczne.

1.4034 – X46Cr13

Wysokowęglowa martenzytyczna stal nierdzewna zawierająca około 0,43–0,50% węgla. Po hartowaniu osiąga wysoką twardość i dobrą odporność na zużycie, dlatego jest szeroko wykorzystywana w produkcji noży, narzędzi tnących, instrumentów oraz elementów mechanicznych. Wyższa twardość uzyskiwana jest kosztem plastyczności i spawalności.

1.4035 – X46CrS13

Wysokowęglowa martenzytyczna stal chromowa z podwyższoną zawartością siarki. Pod względem możliwości hartowania jest zbliżona do stali 1.4034, jednak zwiększona ilość siarki znacząco poprawia skrawalność. Jest przeznaczona do elementów wymagających wysokiej twardości oraz wydajnej obróbki skrawaniem, przy niższej odporności korozyjnej niż odpowiednik niskosiarkowy.

1.4037 – X65Cr13

Wysokowęglowa martenzytyczna stal nierdzewna zawierająca około 0,58–0,70% węgla. Duża zawartość węgla umożliwia uzyskanie bardzo wysokiej twardości i odporności na ścieranie po hartowaniu. Gatunek przeznaczony jest głównie na narzędzia, ostrza i elementy wymagające wysokiej odporności na zużycie.

1.4057 – X17CrNi16-2

Martenzytyczna stal nierdzewna zawierająca około 15–17% chromu oraz 1,5–2,5% niklu. Wyższa zawartość chromu poprawia odporność korozyjną, natomiast nikiel zwiększa ciągliwość i wpływa korzystnie na właściwości mechaniczne po obróbce cieplnej. Gatunek jest stosowany na wały, śruby, elementy turbin, armaturę i wysoko obciążone części maszyn.

1.4060 – X34CrN16

Martenzytyczna stal o wysokiej zawartości chromu i celowym dodatku azotu. Azot uczestniczy w kształtowaniu wysokiej twardości oraz właściwości mechanicznych, a około 15–16,5% chromu zapewnia większy potencjał odporności korozyjnej niż w klasycznych stalach 13% Cr. Gatunek jest przeznaczony do zastosowań wymagających połączenia odporności na zużycie i korozję.

1.4104 – X14CrMoS17

Martenzytyczna stal automatowa zawierająca około 15,5–17,5% chromu, molibden i podwyższoną zawartość siarki. Siarka zapewnia bardzo dobrą skrawalność, natomiast molibden poprawia odporność korozyjną i wpływa na hartowność. Gatunek znajduje zastosowanie w seryjnie obrabianych elementach maszyn, armaturze, śrubach, trzpieniach i innych częściach wymagających dobrych właściwości mechanicznych.

1.4109 – X70CrMo15

Wysokowęglowa martenzytyczna stal nierdzewna zawierająca około 0,60–0,75% węgla, 14–16% chromu oraz molibden. Połączenie wysokiej zawartości węgla z Mo umożliwia uzyskanie wysokiej twardości, hartowności i odporności na zużycie. Gatunek jest przeznaczony przede wszystkim do narzędzi i elementów pracujących w warunkach intensywnego zużycia.

1.4110 – X55CrMo14

Martenzytyczna stal nierdzewna o wysokiej zawartości węgla, stopowana molibdenem i wanadem. Molibden poprawia hartowność i odporność korozyjną, natomiast wanad wpływa na strukturę i odporność na zużycie. Gatunek nadaje się do produkcji wysokiej jakości narzędzi tnących i elementów wymagających wysokiej twardości.

1.4112 – X90CrMoV18

Wysokowęglowa martenzytyczna stal zawierająca około 17–19% chromu oraz dodatki molibdenu i wanadu. Bardzo wysoka zawartość węgla umożliwia osiągnięcie wysokiej twardości, a Mo i V poprawiają hartowność, odporność na zużycie i stabilność struktury. Jest specjalistycznym materiałem narzędziowym wymagającym właściwie dobranej obróbki cieplnej.

1.4116 – X50CrMoV15

Martenzytyczna stal nierdzewna stopowana molibdenem i wanadem, szczególnie znana z zastosowania na wysokiej jakości ostrza i noże. Zawartość około 14–15,5% chromu zapewnia odporność korozyjną, molibden poprawia hartowność, a wanad wpływa na strukturę i odporność na zużycie. Gatunek pozwala uzyskać dobre połączenie twardości, odporności korozyjnej i właściwości użytkowych ostrza.

1.4122 – X39CrMo17-1

Martenzytyczna stal o wysokiej zawartości chromu i dodatku około 0,8–1,3% molibdenu. W porównaniu z prostymi stalami 13% Cr oferuje wyższy potencjał odporności korozyjnej, zachowując możliwość uzyskania dużej twardości i wytrzymałości poprzez obróbkę cieplną. Stosowana jest na wysoko obciążone części mechaniczne i elementy wymagające odporności na zużycie.

1.4123 – X40CrMoVN16-2

Wysokostopowa martenzytyczna stal zawierająca chrom, molibden, wanad oraz azot. Wieloskładnikowy układ stopowy pozwala uzyskać wysoką twardość, odporność na zużycie oraz dobre właściwości mechaniczne. Mo, V i N odróżniają ją od prostych martenzytycznych stali chromowych i czynią materiał odpowiednim do wymagających zastosowań narzędziowych i mechanicznych.

1.4125 – X105CrMo17

Bardzo wysokowęglowa martenzytyczna stal nierdzewna, znana również jako AISI 440C. Zawiera około 0,95–1,20% węgla, 16–18% chromu i dodatek molibdenu, dzięki czemu po hartowaniu może osiągać bardzo wysoką twardość i odporność na zużycie. Stosowana jest między innymi na łożyska, zawory, narzędzia, noże i precyzyjne elementy wymagające wysokiej twardości.

1.4150 – X53CrSiMoVN16-2

Martenzytyczna stal nierdzewna stopowana chromem, krzemem, molibdenem, wanadem i azotem. Połączenie Mo, V i N umożliwia uzyskanie wysokich właściwości mechanicznych i odporności na zużycie, natomiast podwyższona zawartość chromu zapewnia odporność korozyjną. Jest specjalistycznym gatunkiem przeznaczonym do wymagających zastosowań mechanicznych.

1.4313 – X3CrNiMo13-4

Niskowęglowa martenzytyczna stal nierdzewna zawierająca około 3,5–4,5% niklu i dodatek molibdenu. Niska zawartość węgla zapewnia znacznie lepszą ciągliwość i spawalność niż w tradycyjnych wysokowęglowych stalach martenzytycznych. Gatunek jest szeroko stosowany na elementy turbin wodnych, wały, wirniki, pompy i inne wysoko obciążone części wymagające dobrego połączenia wytrzymałości, udarności i odporności korozyjnej.

1.4415 – X2CrNiMoV13-5-2

Niskowęglowa stal supermartenzytyczna zawierająca nikiel, około 1,5–2,5% molibdenu, wanad oraz bardzo małą ilość węgla. Łączy wysoką wytrzymałość z dobrą udarnością, spawalnością i odpornością korozyjną. Jest przykładem nowoczesnej grupy stali supermartenzytycznych opracowanych do bardziej wymagających konstrukcji i instalacji przemysłowych.

1.4418 – X4CrNiMo16-5-1

Niskowęglowa martenzytyczna stal nierdzewna o wysokiej zawartości chromu, około 4–6% niklu i dodatku molibdenu. Charakteryzuje się dobrym połączeniem wysokiej wytrzymałości, ciągliwości i odporności korozyjnej. Stosowana jest w wysoko obciążonych elementach maszyn, wałach, wirnikach i częściach urządzeń energetycznych oraz przemysłowych.

1.4419 – X38CrMo14

Martenzytyczna stal chromowa zawierająca około 0,36–0,42% węgla oraz dodatek molibdenu. Mo poprawia hartowność i odporność korozyjną, natomiast stosunkowo wysoka zawartość węgla umożliwia uzyskanie dużej twardości. Gatunek przeznaczony jest do elementów wymagających odporności na zużycie i dobrych właściwości mechanicznych.

1.4422 – X1CrNiMoCu12-5-2

Bardzo niskowęglowa stal supermartenzytyczna stopowana niklem, molibdenem i miedzią. Niski poziom węgla sprzyja dobrej spawalności i udarności, natomiast Ni i Mo pozwalają uzyskać wysoką wytrzymałość oraz odpowiednią odporność korozyjną. Miedź stanowi dodatkowy składnik odróżniający ten gatunek od klasycznych stali supermartenzytycznych.

1.4423 – X1CrNiMoCu12-7-3

Bardzo niskowęglowa stal supermartenzytyczna o zwiększonej zawartości niklu i molibdenu oraz dodatku miedzi. W porównaniu z 1.4422 zawiera więcej Ni i Mo, co wpływa na mikrostrukturę, właściwości mechaniczne oraz odporność korozyjną. Gatunek przeznaczony jest do wymagających konstrukcji, w których istotne są jednocześnie wysoka wytrzymałość, dobra udarność i spawalność.

Stale utwardzane wydzieleniowo (PH) odporne na korozję według PN-EN 10088-1:2024-06

Stale utwardzane wydzieleniowo, określane jako PH (Precipitation Hardening), uzyskują wysoką wytrzymałość w wyniku odpowiednio prowadzonej obróbki cieplnej powodującej wydzielanie faz wzmacniających. Pozwala to połączyć odporność korozyjną stali nierdzewnych z właściwościami mechanicznymi znacznie wyższymi niż w typowych stalach austenitycznych. PN-EN 10088-1:2024-06 wyróżnia stale PH bez molibdenu oraz stale PH stopowane molibdenem.

1.4530 – X1CrNiMoAlTi12-9-2

Bardzo niskowęglowa stal utwardzana wydzieleniowo zawierająca chrom, około 9% niklu, około 2% molibdenu oraz dodatki aluminium i tytanu. Al i Ti uczestniczą w tworzeniu faz wydzieleniowych odpowiedzialnych za wzrost wytrzymałości podczas starzenia. Gatunek przeznaczony jest do wysoko obciążonych elementów wymagających jednocześnie odporności korozyjnej i wysokich właściwości mechanicznych.

1.4542 – X5CrNiCuNb16-4

Najbardziej rozpowszechniona stal nierdzewna utwardzana wydzieleniowo, znana jako 17-4 PH. Zawiera około 15–17% chromu, 3–5% niklu oraz miedź i niob. Utwardzanie wydzieleniowe umożliwia uzyskanie bardzo wysokiej wytrzymałości przy zachowaniu dobrej odporności korozyjnej. Stal 1.4542 charakteryzuje się również dobrą spawalnością, dzięki czemu jest szeroko stosowana w lotnictwie, energetyce, przemyśle chemicznym i budowie maszyn, m.in. na wały, zawory oraz wysoko obciążone elementy konstrukcyjne.

1.4568 – X7CrNiAl17-7

Stal utwardzana wydzieleniowo znana jako 17-7 PH, zawierająca około 17% chromu, 7% niklu oraz aluminium. Dodatek Al umożliwia umocnienie materiału podczas odpowiedniej obróbki cieplnej. Gatunek jest szczególnie ceniony w elementach sprężystych, cienkich taśmach i częściach wymagających wysokiej wytrzymałości przy dobrej odporności korozyjnej.

1.4594 – X5CrNiMoCuNb14-5

Stal PH stopowana molibdenem, miedzią i niobem. Molibden zwiększa odporność korozyjną, natomiast Cu i Nb uczestniczą w mechanizmach umocnienia wydzieleniowego. Materiał pozwala uzyskać wysokie właściwości mechaniczne przy wyższej odporności korozyjnej niż prostsze stale PH przeznaczone do mniej agresywnych środowisk.

1.4596 – X1CrNiMoAlTi12-10-2

Bardzo niskowęglowa stal utwardzana wydzieleniowo o około 10% niklu i 2% molibdenu, zawierająca aluminium oraz tytan. Skład umożliwia precyzyjne kształtowanie właściwości mechanicznych poprzez obróbkę cieplną i starzenie. Gatunek przeznaczony jest do specjalistycznych wysoko obciążonych elementów, w których wymagane jest połączenie wytrzymałości i odporności korozyjnej.

1.4606 – X5NiCrTiMoVB25-15-2

Wysokoniklowa stal utwardzana wydzieleniowo zawierająca około 24–27% niklu, 13–16% chromu oraz dodatki molibdenu, tytanu, wanadu, boru i aluminium. Jej skład znacząco odbiega od typowych stali PH typu 17-4 i jest ukierunkowany na uzyskanie wysokich właściwości mechanicznych poprzez kontrolowane wydzielanie faz wzmacniających. Jest specjalistycznym materiałem przeznaczonym do wymagających zastosowań technicznych.

1.4612 – X1CrNiMoAlTi12-11-2

Bardzo niskowęglowa stal PH o około 10–11% niklu i około 2% molibdenu, dodatkowo stopowana aluminium i tytanem. Wysoka zawartość Ni oraz kontrolowane ilości Al i Ti pozwalają kształtować strukturę i poziom umocnienia w procesie obróbki cieplnej. Gatunek należy do specjalistycznych wysokowytrzymałych stali nierdzewnych przeznaczonych do odpowiedzialnych elementów konstrukcyjnych.

Austenityczne stale żaroodporne według PN-EN 10088-1:2024-06

Austenityczne stale żaroodporne są przeznaczone przede wszystkim do pracy w podwyższonych i wysokich temperaturach, gdzie istotna jest odporność na utlenianie, działanie gorących gazów oraz zachowanie stabilnych właściwości materiału. Ich skład chemiczny opiera się głównie na chromie i niklu, a w części gatunków także na dodatkach krzemu, azotu, tytanu, niobu, glinu lub ceru. PN-EN 10088-1:2024-06 klasyfikuje w tej grupie następujące gatunki stali.

1.4818 – X6CrNiSiNCe19-10

Stal austenityczna żaroodporna stopowa chromem i niklem, z podwyższoną zawartością krzemu i azotu oraz dodatkiem ceru. Krzem wspomaga tworzenie ochronnej warstwy tlenkowej podczas pracy w wysokiej temperaturze, natomiast cer poprawia jej przyczepność i stabilność. Gatunek opracowano z myślą o elementach narażonych na długotrwałe oddziaływanie gorących gazów i cykliczne zmiany temperatury.

1.4821 – X15CrNiSi25-4

Żaroodporna stal o wysokiej zawartości chromu i stosunkowo niewielkiej zawartości niklu. Zawartość chromu na poziomie około 25% zapewnia wysoką odporność na utlenianie, a dodatek krzemu dodatkowo wzmacnia odporność powierzchni w środowisku wysokotemperaturowym. Ze względu na skład jej zachowanie strukturalne różni się od typowych wysokoniklowych stali austenitycznych i należy uwzględniać to przy projektowaniu elementów pracujących w zmiennych temperaturach.

1.4828 – X15CrNiSi20-12

Klasyczna chromowo-niklowa stal żaroodporna z podwyższoną zawartością krzemu. Połączenie około 20% chromu, około 12% niklu oraz krzemu zapewnia dobrą odporność na utlenianie i działanie gorących gazów. Gatunek jest stosowany na elementy pieców, osłony, części urządzeń grzewczych oraz inne komponenty eksploatowane w wysokiej temperaturze.

1.4833 – X12CrNi23-13

Austenityczna stal żaroodporna o podwyższonej zawartości chromu i niklu. Wysoka zawartość chromu sprzyja tworzeniu trwałej warstwy ochronnej na powierzchni stali, natomiast nikiel stabilizuje strukturę austenityczną. Gatunek znajduje zastosowanie w elementach urządzeń cieplnych i przemysłowych pracujących w atmosferach utleniających.

1.4835 – X9CrNiSiNCe21-11-2

Nowoczesna austenityczna stal żaroodporna stopowa chromem, niklem, krzemem i azotem, z mikrododatkiem ceru. Połączenie krzemu i ceru sprzyja powstawaniu zwartej i dobrze przylegającej warstwy tlenkowej, natomiast azot wpływa na właściwości mechaniczne materiału. Gatunek jest przeznaczony do wymagających zastosowań wysokotemperaturowych, szczególnie tam, gdzie występują zmienne warunki cieplne.

1.4841 – X15CrNiSi25-21

Wysokostopowa austenityczna stal żaroodporna zawierająca około 25% chromu i około 21% niklu oraz podwyższoną ilość krzemu. Taki skład zapewnia bardzo dobrą odporność na utlenianie w wysokich temperaturach i stabilną strukturę austenityczną. Stal jest wykorzystywana między innymi w budowie pieców przemysłowych, urządzeń do obróbki cieplnej i elementów pracujących w gorących gazach.

1.4845 – X8CrNi25-21

Austenityczna stal żaroodporna o wysokiej zawartości chromu i niklu, z niższą zawartością węgla niż 1.4841. Charakteryzuje się dobrą odpornością na utlenianie oraz stabilnością strukturalną podczas pracy w podwyższonej temperaturze. Jest stosowana w aparaturze wysokotemperaturowej, elementach pieców oraz instalacjach, w których wymagana jest kombinacja żaroodporności i dobrej podatności technologicznej.

1.4854 – X6NiCrSiNCe35-25

Wysokoniklowa stal żaroodporna zawierająca około 35% niklu i około 25% chromu, dodatkowo stopowa krzemem, azotem i cerem. Bardzo wysoka zawartość niklu zapewnia stabilność struktury austenitycznej, natomiast chrom i krzem odpowiadają za odporność powierzchni na utlenianie. Dodatek ceru poprawia zachowanie ochronnej warstwy tlenkowej podczas długotrwałej i cyklicznej ekspozycji cieplnej.

1.4864 – X12NiCrSi35-16

Wysokoniklowa austenityczna stal żaroodporna zawierająca około 35% niklu i 16% chromu oraz dodatek krzemu. Wysoka zawartość niklu zwiększa stabilność struktury w wysokiej temperaturze i wpływa na odporność materiału w wymagających warunkach cieplnych. Gatunek jest przeznaczony do elementów urządzeń wysokotemperaturowych, w których istotna jest trwałość podczas długotrwałej ekspozycji cieplnej.

1.4872 – X25CrMnNiN25-9-7

Żaroodporna stal o wysokiej zawartości chromu, w której część funkcji typowych dla wysokoniklowych stali austenitycznych realizują mangan i azot. Zawiera około 25% chromu, znaczną ilość manganu oraz nikiel i azot. Wysoka zawartość chromu zapewnia odporność na utlenianie, natomiast mangan, nikiel i azot wpływają na strukturę i właściwości mechaniczne stali.

1.4876 – X10NiCrAlTi32-21

Wysokoniklowa austenityczna stal żaroodporna stopowa chromem oraz dodatkami aluminium i tytanu. Nikiel stabilizuje strukturę austenityczną, chrom odpowiada za odporność na utlenianie, a aluminium dodatkowo wspomaga tworzenie ochronnych warstw tlenkowych. Tytan wpływa na stabilność strukturalną materiału, dzięki czemu gatunek jest przeznaczony do wymagających zastosowań wysokotemperaturowych.

1.4877 – X6NiCrNbCe32-27

Wysokostopowa stal austenityczna zawierająca około 32% niklu i 27% chromu oraz dodatki niobu i ceru. Bardzo wysoka zawartość chromu zapewnia dużą odporność na utlenianie, a nikiel stabilizuje strukturę w wysokiej temperaturze. Niob wpływa na właściwości wysokotemperaturowe materiału, natomiast cer poprawia stabilność i przyczepność warstwy tlenkowej.

1.4878 – X8CrNiTi18-10

Austenityczna stal chromowo-niklowa stabilizowana tytanem. Dodatek tytanu wiąże węgiel w trwałe węgliki, ograniczając jego niekorzystne oddziaływanie na strukturę podczas ekspozycji cieplnej. Gatunek jest wykorzystywany w elementach urządzeń pracujących w podwyższonych temperaturach, szczególnie tam, gdzie wymagana jest stabilizacja stali podczas długotrwałego nagrzewania.

1.4886 – X10NiCrSi35-19

Wysokoniklowa austenityczna stal żaroodporna zawierająca około 35% niklu, około 19% chromu oraz dodatek krzemu. Duża ilość niklu zapewnia stabilność struktury podczas pracy w wysokiej temperaturze, a chrom i krzem zwiększają odporność na utlenianie. Materiał przeznaczony jest do konstrukcji i elementów urządzeń narażonych na długotrwałe działanie wysokiej temperatury.

1.4887 – X10NiCrSiNb35-22

Wysokoniklowa austenityczna stal żaroodporna stopowa chromem, krzemem i niobem. Zawartość około 35% niklu i około 22% chromu zapewnia stabilność strukturalną oraz wysoką odporność na utlenianie, natomiast niob wpływa na zachowanie materiału podczas długotrwałej pracy cieplnej. Gatunek jest przeznaczony do szczególnie wymagających elementów urządzeń wysokotemperaturowych.

Ferrytyczne stale żaroodporne według PN-EN 10088-1:2024-06

Ferrytyczne stale żaroodporne są stopami żelaza i chromu przeznaczonymi przede wszystkim do pracy w podwyższonych i wysokich temperaturach, gdzie istotna jest odporność na utlenianie i działanie gorących gazów. W odróżnieniu od austenitycznych stali żaroodpornych nie zawierają znacznych ilości niklu, a ich odporność wysokotemperaturową kształtuje przede wszystkim chrom oraz, w większości gatunków tej grupy, aluminium i krzem. PN-EN 10088-1:2024-06 obejmuje w tej grupie sześć gatunków stali.

1.4713 – X10CrAlSi7

Ferrytyczna stal żaroodporna zawierająca około 6–8% chromu oraz dodatki aluminium i krzemu. Pierwiastki te sprzyjają tworzeniu na powierzchni materiału warstw tlenkowych ograniczających dalsze utlenianie podczas pracy w podwyższonej temperaturze. Ze względu na stosunkowo niewielką zawartość chromu jej odporność na utlenianie jest niższa niż wysokochromowych gatunków z tej grupy. Stosowana jest przede wszystkim na mniej obciążone cieplnie elementy urządzeń grzewczych i konstrukcji pracujących w gorących gazach.

1.4724 – X10CrAlSi13

Ferrytyczna stal żaroodporna zawierająca około 12–14% chromu oraz aluminium i krzem. W porównaniu z gatunkiem 1.4713 wyższa zawartość chromu zwiększa zdolność materiału do tworzenia ochronnej warstwy tlenkowej i poprawia odporność na utlenianie w wysokiej temperaturze. Aluminium i krzem dodatkowo wspomagają ochronę powierzchni podczas oddziaływania gorących gazów. Gatunek jest wykorzystywany między innymi w elementach pieców, urządzeń grzewczych oraz instalacji pracujących w warunkach podwyższonej temperatury.

1.4736 – X3CrAlTi18-2

Ferrytyczna stal żaroodporna o niskiej zawartości węgla, zawierająca około 17–18% chromu oraz podwyższoną zawartość aluminium. W odróżnieniu od klasycznych gatunków Cr-Al-Si w tej grupie jest dodatkowo stabilizowana tytanem, który wiąże węgiel i azot oraz wpływa na stabilność struktury materiału. Wysoka zawartość chromu i aluminium sprzyja tworzeniu trwałych warstw ochronnych podczas ekspozycji na wysoką temperaturę. Gatunek jest przeznaczony do zastosowań wymagających połączenia żaroodporności ze stabilizowaną strukturą ferrytyczną.

1.4742 – X10CrAlSi18

Ferrytyczna stal żaroodporna zawierająca około 17–19% chromu oraz dodatki aluminium i krzemu. Wyższa zawartość chromu niż w gatunkach 1.4713 i 1.4724 zapewnia lepszą odporność na utlenianie i powstawanie zgorzeliny podczas pracy w wysokiej temperaturze. Aluminium i krzem zwiększają stabilność ochronnej warstwy tlenkowej na powierzchni stali. Materiał jest stosowany w elementach pieców przemysłowych, urządzeń cieplnych, osłonach oraz częściach instalacji narażonych na gorące gazy.

1.4749 – X18CrN28

Wysokochromowa ferrytyczna stal żaroodporna zawierająca około 26–29% chromu oraz kontrolowany dodatek azotu. Jest to gatunek wyraźnie różniący się składem od pozostałych stali tej grupy, ponieważ nie wykorzystuje dodatku aluminium jako podstawowego składnika stopowego. Bardzo wysoka zawartość chromu zapewnia wysoką odporność na utlenianie i działanie atmosfer wysokotemperaturowych, natomiast azot wpływa na właściwości strukturalne i mechaniczne materiału. Gatunek przeznaczony jest do elementów pracujących w szczególnie wymagających warunkach cieplnych.

1.4762 – X10CrAlSi25

Wysokochromowa ferrytyczna stal żaroodporna zawierająca około 23–26% chromu oraz podwyższoną zawartość aluminium i krzemu. Połączenie tych pierwiastków zapewnia bardzo dobrą zdolność do tworzenia ochronnych warstw tlenkowych i wysoką odporność na utlenianie podczas długotrwałej ekspozycji cieplnej. Jest jednym z najbardziej wysokostopowych klasycznych gatunków ferrytycznych Cr-Al-Si w tej grupie. Stosowany jest w elementach pieców, urządzeniach do obróbki cieplnej i innych konstrukcjach narażonych na działanie wysokiej temperatury i gorących gazów.

Austenityczne stale żarowytrzymałe według PN-EN 10088-1:2024-06

Austenityczne stale żarowytrzymałe są przeznaczone do długotrwałej pracy pod obciążeniem mechanicznym w wysokiej temperaturze. W odróżnieniu od stali klasyfikowanych przede wszystkim jako żaroodporne, gdzie kluczowa jest odporność na utlenianie i działanie gorących gazów, w tej grupie szczególne znaczenie ma odporność na pełzanie i zachowanie właściwości mechanicznych podczas długotrwałej ekspozycji cieplnej. Podstawę składu stanowią chrom i nikiel, natomiast poszczególne gatunki wykorzystują dodatki takie jak molibden, niob, tytan, wolfram, wanad, azot, bor, aluminium i kobalt.

1.4910 – X3CrNiMoBN17-13-3

Austenityczna stal żarowytrzymała stopowa chromem, niklem i molibdenem, zawierająca również azot i kontrolowany dodatek boru. Molibden i azot wspomagają zachowanie właściwości mechanicznych w podwyższonej temperaturze, natomiast niewielki dodatek boru jest istotny z punktu widzenia odporności materiału na pełzanie. Gatunek przeznaczony jest do długotrwale obciążonych elementów pracujących w wysokiej temperaturze.

1.4912 – X7CrNiNb18-10

Austenityczna stal chromowo-niklowa żarowytrzymała stabilizowana niobem. Niob tworzy trwałe wydzielenia i ogranicza niekorzystny wpływ węgla, a jednocześnie wspomaga zachowanie właściwości mechanicznych podczas długotrwałej pracy cieplnej. Jest to gatunek przeznaczony do elementów obciążonych mechanicznie w podwyższonych temperaturach.

1.4918 – X6CrNiMo17-13-2

Austenityczna stal żarowytrzymała typu Cr-Ni-Mo o podwyższonej zawartości niklu i dodatku molibdenu. Molibden zwiększa stabilność właściwości mechanicznych podczas pracy w wysokiej temperaturze, a nikiel stabilizuje strukturę austenityczną. Gatunek może być stosowany na elementy instalacji energetycznych i przemysłowych poddawane długotrwałemu obciążeniu cieplnemu i mechanicznemu.

1.4919 – X6CrNiMoB17-12-2

Austenityczna stal żarowytrzymała chromowo-niklowo-molibdenowa z kontrolowanym dodatkiem boru. Jej skład został ukierunkowany na zachowanie właściwości podczas długotrwałego oddziaływania wysokiej temperatury i naprężeń. Bor, mimo bardzo niewielkiej zawartości, odgrywa istotną rolę w kształtowaniu odporności na pełzanie.

1.4940 – X7CrNiTi18-10

Austenityczna stal żarowytrzymała chromowo-niklowa stabilizowana tytanem. Tytan wiąże węgiel i azot w trwałe wydzielenia, wpływając na stabilność struktury podczas długotrwałej ekspozycji cieplnej. Gatunek jest przeznaczony do zastosowań, w których oprócz odporności wysokotemperaturowej wymagana jest zdolność do przenoszenia długotrwałych obciążeń mechanicznych.

1.4941 – X6CrNiTiB18-10

Austenityczna stal żarowytrzymała chromowo-niklowa stopowa tytanem oraz niewielką ilością boru. Tytan stabilizuje strukturę poprzez tworzenie trwałych wydzieleń, natomiast bor wpływa na zachowanie materiału podczas długotrwałego pełzania. Dzięki takiemu połączeniu dodatków stopowych gatunek jest przeznaczony do bardziej wymagających zastosowań wysokotemperaturowych.

1.4945 – X6CrNiWNbN16-16

Austenityczna stal żarowytrzymała zawierająca chrom i nikiel oraz dodatki wolframu, niobu i azotu. Wolfram zwiększa odporność materiału na odkształcenia w wysokiej temperaturze, a niob i azot uczestniczą w umacnianiu struktury. Gatunek został zaprojektowany do długotrwałej pracy pod obciążeniem w warunkach wysokotemperaturowych.

1.4948 – X6CrNi18-10

Austenityczna chromowo-niklowa stal żarowytrzymała o klasycznym układzie stopowym około 18% chromu i 8–11% niklu. W porównaniu z typowymi stalami odpornymi na korozję jej skład jest określony pod kątem zastosowań wymagających właściwości wysokotemperaturowych. Jest stosowana na elementy urządzeń energetycznych i przemysłowych pracujące przez długi czas pod obciążeniem mechanicznym i cieplnym.

1.4950 – X6CrNi23-13

Austenityczna stal żarowytrzymała o podwyższonej zawartości chromu i niklu. Zawartość około 22–24% chromu zwiększa odporność powierzchni w wysokiej temperaturze, natomiast 12–15% niklu stabilizuje strukturę austenityczną. Gatunek łączy właściwości wymagane podczas długotrwałego obciążenia z dobrą stabilnością w środowisku wysokotemperaturowym.

1.4951 – X6CrNi25-20

Wysokostopowa austenityczna stal żarowytrzymała zawierająca około 24–26% chromu i 19–22% niklu. Wysoka zawartość obu głównych składników stopowych zapewnia stabilną strukturę austenityczną oraz dobre zachowanie podczas długotrwałej pracy cieplnej. Gatunek jest przeznaczony do elementów urządzeń pracujących pod obciążeniem w wysokich temperaturach.

1.4958 – X5NiCrAlTi31-20

Wysokoniklowa austenityczna stal żarowytrzymała zawierająca około 30–32,5% niklu i 19–22% chromu oraz dodatki aluminium i tytanu. Aluminium i tytan umożliwiają tworzenie faz umacniających, dzięki którym materiał zachowuje wysokie właściwości mechaniczne podczas długotrwałej pracy cieplnej. Gatunek jest przeznaczony do szczególnie wymagających elementów wysokotemperaturowych.

1.4959 – X8NiCrAlTi32-21

Wysokoniklowa austenityczna stal żarowytrzymała stopowa chromem, aluminium i tytanem. Wysoka zawartość niklu zapewnia stabilność struktury austenitycznej, a aluminium i tytan uczestniczą w mechanizmach umacniania materiału w wysokiej temperaturze. Gatunek jest stosowany tam, gdzie wymagane jest zachowanie wysokiej wytrzymałości podczas długotrwałej ekspozycji cieplnej.

1.4961 – X8CrNiNb16-13

Austenityczna stal żarowytrzymała chromowo-niklowa stabilizowana niobem. Dodatek niobu umożliwia tworzenie stabilnych wydzieleń, które wpływają na zachowanie struktury i właściwości mechanicznych w wysokiej temperaturze. Gatunek jest przeznaczony do elementów pracujących przez długi czas pod jednoczesnym działaniem temperatury i obciążeń mechanicznych.

1.4962 – X12CrNiWTiB16-13

Austenityczna stal żarowytrzymała o złożonym układzie stopowym Cr-Ni-W-Ti-B. Wolfram i tytan zwiększają zdolność materiału do zachowania właściwości mechanicznych w wysokiej temperaturze, a kontrolowana zawartość boru wpływa na odporność na pełzanie. Jest to gatunek przeznaczony do wymagających zastosowań energetycznych i wysokotemperaturowych.

1.4971 – X12CrCoNi21-20

Wysokostopowa austenityczna stal żarowytrzymała zawierająca chrom, nikiel oraz znaczną ilość kobaltu. Kobalt wpływa na stabilność właściwości mechanicznych w wysokiej temperaturze, natomiast wysoka zawartość chromu zapewnia ochronę materiału podczas ekspozycji cieplnej. Gatunek przeznaczony jest do specjalistycznych zastosowań wymagających długotrwałej pracy pod obciążeniem w wysokiej temperaturze.

1.4980 – X6NiCrTiMoVB25-15-2

Wysokoniklowa austenityczna stal żarowytrzymała o złożonym składzie obejmującym chrom, molibden, tytan, wanad i bor. Połączenie tych dodatków służy przede wszystkim zwiększeniu odporności na pełzanie oraz stabilności właściwości mechanicznych podczas długotrwałej pracy cieplnej. Gatunek jest przeznaczony do silnie obciążonych elementów urządzeń energetycznych i przemysłowych.

1.4981 – X8CrNiMoNb16-16

Austenityczna stal żarowytrzymała zawierająca chrom, nikiel i molibden oraz stabilizowana niobem. Molibden zwiększa wytrzymałość w podwyższonej temperaturze, natomiast niob uczestniczy w tworzeniu stabilnych wydzieleń umacniających strukturę. Materiał przeznaczony jest do długotrwale obciążonych elementów pracujących w wysokiej temperaturze.

1.4982 – X10CrNiMoMnNbVB15-10-1

Austenityczna stal żarowytrzymała o rozbudowanym składzie stopowym obejmującym chrom, nikiel, molibden, mangan, niob, wanad i bor. Poszczególne dodatki odpowiadają za stabilizację i umocnienie struktury oraz poprawę odporności na długotrwałe odkształcenie w wysokiej temperaturze. Gatunek jest przeznaczony do odpowiedzialnych elementów pracujących pod długotrwałym obciążeniem cieplnym i mechanicznym.

1.4983 – X6CrNiMoTiB17-13

Austenityczna stal żarowytrzymała typu Cr-Ni-Mo stabilizowana tytanem i zawierająca kontrolowany dodatek boru. Molibden wspomaga zachowanie właściwości mechanicznych w wysokiej temperaturze, tytan wpływa na stabilność wydzieleń, a bor poprawia zachowanie materiału podczas pełzania. Gatunek przeznaczony jest do elementów wymagających długotrwałej stabilności cieplnej i mechanicznej.

1.4986 – X7CrNiMoBNb16-16

Austenityczna stal żarowytrzymała stopowa chromem, niklem i molibdenem, zawierająca niob oraz bor. Niob stabilizuje strukturę i uczestniczy w mechanizmie umacniania wydzieleniowego, natomiast bor korzystnie wpływa na odporność na pełzanie. Materiał jest przeznaczony do wymagających zastosowań wysokotemperaturowych, w których element pozostaje przez długi czas pod obciążeniem mechanicznym.

1.4988 – X8CrNiMoVNb16-13

Austenityczna stal żarowytrzymała chromowo-niklowo-molibdenowa stopowa dodatkowo wanadem i niobem. Molibden, wanad i niob wspólnie wpływają na umocnienie materiału oraz jego zdolność do zachowania właściwości mechanicznych podczas długotrwałej ekspozycji cieplnej. Gatunek jest przeznaczony do silnie obciążonych elementów instalacji energetycznych i przemysłowych pracujących w wysokiej temperaturze.

Martenzytyczne stale żarowytrzymałe według PN-EN 10088-1:2024-06

Martenzytyczne stale żarowytrzymałe są przeznaczone do długotrwałej pracy pod obciążeniem mechanicznym w podwyższonych i wysokich temperaturach. Ich właściwości wynikają przede wszystkim z odpowiednio dobranej zawartości chromu oraz dodatków takich jak molibden, wolfram, wanad, niob, azot, nikiel, kobalt i bor. W przeciwieństwie do austenitycznych stali żarowytrzymałych mają strukturę martenzytyczną uzyskiwaną poprzez odpowiednią obróbkę cieplną i charakteryzują się innym połączeniem wytrzymałości, odporności na pełzanie oraz rozszerzalności cieplnej.

1.4903 – X10CrMoVNb9-1

Martenzytyczna stal żarowytrzymała zawierająca około 8–9,5% chromu oraz molibden, wanad i niob, a także kontrolowaną zawartość azotu. Jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych gatunków z grupy 9% Cr stosowanych do pracy pod długotrwałym obciążeniem w wysokiej temperaturze. Odpowiednio dobrane dodatki stopowe i obróbka cieplna umożliwiają uzyskanie wysokiej odporności na pełzanie. Gatunek znajduje zastosowanie przede wszystkim w energetyce, między innymi w elementach instalacji parowych i urządzeń pracujących w wysokiej temperaturze.

1.4905 – X11CrMoWVNb9-1-1

Martenzytyczna stal żarowytrzymała zawierająca około 9% chromu oraz molibden, wolfram, wanad i niob. W porównaniu z 1.4903 jej układ stopowy został rozszerzony o znaczącą zawartość wolframu oraz kontrolowany dodatek boru. Połączenie tych pierwiastków służy zwiększeniu stabilności mikrostruktury i odporności na pełzanie podczas długotrwałej pracy cieplnej. Gatunek jest przeznaczony do wysoko obciążonych elementów urządzeń energetycznych pracujących w podwyższonych temperaturach.

1.4911 – X8CrCoNiMo10-6

Martenzytyczna stal żarowytrzymała o złożonym składzie stopowym zawierającym chrom, kobalt, nikiel i molibden. W odróżnieniu od klasycznych gatunków 9–12% Cr wykorzystuje znaczący udział kobaltu i niklu do kształtowania stabilności struktury i właściwości mechanicznych w wysokiej temperaturze. Molibden dodatkowo wspomaga odporność na pełzanie. Jest to specjalistyczny gatunek przeznaczony do wymagających zastosowań wysokotemperaturowych.

1.4913 – X19CrMoNbVN11-1

Martenzytyczna stal żarowytrzymała zawierająca około 10–11,5% chromu oraz molibden, niob, wanad i azot. Układ dodatków stopowych umożliwia uzyskanie stabilnej, umocnionej mikrostruktury wymaganej podczas długotrwałej pracy pod obciążeniem mechanicznym. Niob i wanad uczestniczą w tworzeniu drobnych wydzieleń, natomiast molibden zwiększa odporność materiału na odkształcenia w wysokiej temperaturze. Gatunek przeznaczony jest przede wszystkim do zastosowań energetycznych i innych odpowiedzialnych elementów wysokotemperaturowych.

1.4922 – X20CrMoV11-1

Martenzytyczna stal żarowytrzymała zawierająca około 10–12,5% chromu oraz dodatki molibdenu i wanadu. Podwyższona zawartość węgla w połączeniu z pierwiastkami stopowymi umożliwia uzyskanie wysokiej wytrzymałości po odpowiedniej obróbce cieplnej. Molibden i wanad wspomagają zachowanie właściwości mechanicznych podczas długotrwałego oddziaływania wysokiej temperatury. Gatunek jest stosowany na elementy maszyn i urządzeń energetycznych poddawane jednocześnie obciążeniom mechanicznym i cieplnym.

1.4923 – X22CrMoV12-1

Martenzytyczna stal żarowytrzymała zawierająca około 11–12,5% chromu oraz molibden i wanad. W stosunku do 1.4922 charakteryzuje się nieco innym zakresem zawartości chromu i węgla, przy zachowaniu podobnej koncepcji stopowania Cr-Mo-V. Odpowiednia obróbka cieplna pozwala uzyskać wysoką wytrzymałość oraz właściwości wymagane podczas długotrwałej pracy w podwyższonej temperaturze. Gatunek jest wykorzystywany w odpowiedzialnych elementach urządzeń energetycznych i cieplnych.

1.4935 – X20CrMoWV12-1

Martenzytyczna stal żarowytrzymała stopowa chromem, molibdenem, wolframem i wanadem. Wprowadzenie wolframu odróżnia ją od prostszych gatunków Cr-Mo-V i wspomaga zachowanie właściwości wytrzymałościowych podczas długotrwałej pracy w wysokiej temperaturze. Molibden, wolfram i wanad wpływają na umocnienie oraz stabilność mikrostruktury materiału. Gatunek przeznaczony jest do silnie obciążonych elementów urządzeń wysokotemperaturowych, szczególnie w energetyce.

1.4938 – X12CrNiMoV12-3

Martenzytyczna stal żarowytrzymała zawierająca około 11–12,5% chromu oraz znaczącą zawartość niklu, a także molibden i wanad. Dodatek niklu odróżnia ją od wielu pozostałych gatunków tej grupy i wpływa na hartowność oraz kształtowanie mikrostruktury po obróbce cieplnej. Molibden i wanad wspomagają zachowanie wysokich właściwości mechanicznych podczas długotrwałej pracy cieplnej. Gatunek jest przeznaczony do odpowiedzialnych elementów konstrukcyjnych pracujących pod obciążeniem w podwyższonych temperaturach.