Stal 1.4550 / 1.4546 / X6CrNiNb18-10 / AISI 347 / AMS 5646

Q: Co to jest stal 1.4550 (1.4546, X6CrNiNb18-10, AISI 347) i jakie ma oznaczenia?

Stal 1.4550 / 1.4546 / 0H18N12Nb (X6CrNiNb18-10, AISI 347, AMS 5646) to stal nierdzewna austenityczna stabilizowana niobem, odporna na korozję międzykrystaliczną i wysoką temperaturę.

Q: Jaki jest skład chemiczny stali 1.4550 / 347?

C ≤ 0,08 %, Mn ≤ 2,00 %, Si ≤ 1,00 %, Cr 17–19 %, Ni 9–12 %, Nb + Ta 0,3–1,0 %. Stabilizacja Nb poprawia odporność międzykrystaliczną.

Q: Jakie są właściwości mechaniczne stali 1.4550 (AISI 347)?

R_m = 500–700 MPa, R_p0,2 ≥ 200 MPa, A ≥ 40 %, HB ≤ 230, E ≈ 200 GPa, ρ = 7,9 g/cm³, λ ≈ 15 W/m·K.

Q: Jaką odporność korozyjną ma stal 1.4550 / X6CrNiNb18-10?

Dobra odporność w atmosferach, wodach i umiarkowanie agresywnych chemicznie; ograniczona w środowiskach chlorkowych i kwasie fluorowodorowym.

Q: Jakie są właściwości cieplne i zakres pracy stali 1.4550?

α = 16–18 × 10⁻⁶ K⁻¹, E = 194–165 GPa (100–500 °C), Re = 175–119 MPa, maks. temp. pracy ≈ 850 °C, topnienie ≈ 1400 °C.

Q: Jak zachowuje się stal 1.4550 / AISI 347 podczas spawania?

Bardzo dobra spawalność TIG, MIG, MMA; nie wymaga podgrzewania ani wyżarzania; zalecane spoiwa 347 / 308LNb.

Q: W jakich zastosowaniach używa się stali 1.4550 / 347?

W przemyśle chemicznym, energetyce, spożywczym, lotnictwie i konstrukcjach wysokotemperaturowych do 850 °C.

Q: Jakie procesy obróbki cieplnej stosuje się dla stali 1.4550?

Przesycanie 1020–1100 °C / chłodzenie w wodzie lub powietrzu; wyżarzanie odprężające 900–950 °C.

Q: Jakie półwyroby są dostępne w gatunku 1.4550 / AISI 347?

Pręty, blachy, rury, taśmy, odkuwki, profile stalowe i kształtowniki zamknięte w różnych wymiarach.

Q: Jakie normy obejmują stal 1.4550 / AISI 347?

PN: 0H18N12Nb; EN: 1.4550, 1.4546, X6CrNiNb18-10; DIN: X5CrNiNb18-10; AISI: 347/347H; AMS: 5646; ASTM UNS S34700.

Stal nierdzewna odporna na korozję międzykrystaliczną kwasoodporna austenityczna 0H18N12Nb chromowo-niklowa z niobem PN-71/H-86020, X6CrNiNb18-10, 1.4550 EN 10088-2:2014, X5CrNiNb18-10, 1.4546, X8CrNiNb16-13, X7CrNiNb18-10, 1.4912, 1.4961, X10CrNiNb18-10, 08Ch18N10B, 08Х18Н10Б, Z6CNNb18-10, AISI 347, AMS 5646, TP347, AISI 347H, S34700

Tabela porównawcza składu chemicznego stali 0H18N12Nb i odpowiedników X6CrNiNb18-10, 1.4550, X5CrNiNb18-10, 1.4546, X8CrNiNb16-13, X7CrNiNb18-10, 1.4912, 1.4961, X10CrNiNb18-10, 08Ch18N10B, 08Х18Н10Б, Z6CNNb18-10, AISI 347, TP347, AISI 347H, AMS 5646, S34700

Gatunek stali	Norma	C %	Mn %	Si %	P %	S %	Cr %	Ni %	Nb %
0H18N12Nb	PN	max 0.080	max 2.00	max 0.80	max 0.045	max 0.03	17.00–19.00	10.00–13.00	max 1.10
X6CrNiNb18-10, 1.4550	PN EN	max 0.080	max 2.00	max 1.00	max 0.045	max 0.015	17.00–19.00	9.00–12.00	max 1.00
X5CrNiNb18-10, 1.4546	LW	max 0.080	max 2.00	max 1.00	max 0.045	max 0.030	17.00–19.00	9.00–11.50	max 1.00
X7CrNiNb18-10, 1.4912	EN	max 0.080	max 2.00	max 1.00	max 0.045	max 0.030	17.00–19.00	9.00–11.50	max 1.00
X8CrNiNb16-13, 1.4961	EN	0.04–0.10	max 1.50	0.30–0.60	max 0.035	max 0.015	15.00–17.00	12.00–14.00	0.40–1.20
X10CrNiNb18-10	EN	max 0.12	max 2.00	max 1.00	max 0.045	max 0.030	17.00–19.00	9.00–12.00	max 0.80
2338	SS – SIS	max 0.08	max 2.00	max 1.00	max 0.045	max 0.030	17.00–19.00	9.00–12.00	max 1.00
08Ch18N10B, 08Х18Н10Б	GOST	max 0.08	max 2.00	max 0.80	max 0.035	max 0.020	17.00–19.00	9.00–11.00	max 1.50
08Ch18N12B, 08Х18Н12Б	GOST	max 0.08	max 2.00	max 0.80	max 0.035	max 0.020	17.00–19.00	11.00–13.00	max 1.10
Z6CNNb18-10	AFNOR	max 0.06	max 2.00	max 0.75	max 0.040	max 0.015	17.00–19.00	9.00–11.00	max 1.00
AMS 5646	AMS	max 0.08	max 2.00	max 1.00	max 0.045	max 0.03	17.00–20.00	9.00–13.00	max 1.10
AISI 347 – TP347	ASTM	max 0.08	max 2.00	max 1.00	max 0.045	max 0.03	17.00–20.00	9.00–13.00	max 1.10
AISI 347H	ASTM	0.04–0.10	max 2.00	max 0.75	max 0.04	max 0.03	17.00–20.00	9.00–13.00	max 1.00
S34700	UNS	max 0.08	max 2.00	max 1.00	max 0.045	max 0.03	17.00–20.00	9.00–13.00	max 1.10

Stal 0H18N12Nb (1.4550, X5CrNiNb18-10, 1.4546, X8CrNiNb16-13, X7CrNiNb18-10, 1.4912, 1.4961, AISI 347, AISI 347H, AMS 5646, S34700) – charakterystyka

0H18N12Nb to klasyczna stal nierdzewna austenityczna stabilizowana niobem. Została opracowana jako materiał odporny na korozję międzykrystaliczną, która jest typowym problemem dla stali chromowo-niklowych po spawaniu. Dzięki dodatkom niobu wiąże on węgiel w stabilne węgliki NbC, ograniczając ryzyko wytrącania się węglików chromu na granicach ziaren.

Odporność na działanie korozji

Poniższe informacje mają charakter orientacyjny – rzeczywista odporność stali na korozję zależy od wielu czynników. Wybór gatunku powinien być oparty na specjalistycznych tablicach i charakterystykach korozyjnych.

Atmosfery i wody

Stal dobrze znosi: działanie atmosfery wiejskiej, miejskiej i słabo agresywnej atmosfery przemysłowej, wodę kopalnianą o zawartości kwasu siarkowego(VI) poniżej 1% oraz wody mineralne. Należy pamiętać, że w wodzie morskiej stal zwykle koroduje wżerowo.

Kwasy nieorganiczne i organiczne

Odporność stali obejmuje pełny zakres stężeń i temperatur dla: kwasu adypinowego, arsenowego, benzoesowego, borowego, galusowego, jabłkowego, pirogalolowego, salicylowego i stearynowego. W ograniczonym zakresie stężeń i temperatur stal jest odporna na działanie: kwasu azotowego, chlorosulfonowego, chromowego, cytrynowego, fosforowego, garbnikowego, karbolowego, masłowego, mlekowego, mrówkowego, octowego, olejowego, siarkowego, szczawiowego, winowego, a także na mieszanki kwasu azotowego i siarkowego czy kwasu azotowego z siarkowym i octowym. Stal nie wytrzymuje działania: kwasu chlorowego, nadchlorowego, chlorooctowego, fluorowodorowego, solnego oraz mieszanin zawierających kwas solny i azotowy, fosforowy z fluorowodorowym czy fosforowy z siarkowym.

Zasady

Stal jest odporna na: wodorek amonowy, barowy i wapniowy, wodorek potasowy i wapniowy – ale tylko w ograniczonym zakresie temperatur i stężeń.

Roztwory soli

Odporność obejmuje działanie soli: wszystkich azotanów, cyjanków, czteroboranów sodowych, ortofosforanów, diwodorofosforanów i trójwodorofosforanów potasowych, nadmanganianu potasu, octanu amonowego, octanu glinowego, miedziowego, ołowiowego, cynowego, chromowego i cynkowego, soli wapnia, baru, magnezu, sodu, potasu, litu i żelaza, fosforanów wapnia, sodu i potasu, chlorku baru, siarczanu amonowego i sodowego, siarczynu sodowego, szczawianu sodowego i potasowego.

Wszystkie chlorki mogą jednak powodować korozję wżerową stali.
Nie jest odporna na: chlorki cyny, cynku, glinu, miedzi i żelaza, fluorosole (np. fluorek sodowy), kwaśne siarczany (np. siarczan potasu kwaśny, siarczan sodu kwaśny).

Pary i gazy

Odporność obejmuje: parę wodną, pary amoniaku, suchy chlor, dwutlenek i tlenek węgla, siarkowodór (do 200°C), gaz świetlny.
Nie jest odporna na: parę wodną z SO₂, mokry chlor, fluor, fluorowodór, chlorowodór, brom i bromowodór.

Stopy metali, metaloidy, zasady i sole w stanie stopionym

Stal dobrze znosi działanie: stopionych azotanów (z wyjątkiem amonowego), cyny (do 300°C), siarki (do 445°C), octanu potasowego.
Nie jest odporna na: stopione aluminium, antymon, ołów, cynę (powyżej 300°C), sód, potas, a także na stopione wodorotlenki potasu i sodu.

Inne substancje

Stal pozostaje odporna na działanie wielu związków organicznych i chemikaliów, m.in.: czterochlorku węgla, dwuchlorku siarki, nadtlenku sodowego, dwusiarczku węgla, solanek peklujących, szkła wodnego, kwasów tłuszczowych i ich estrów, alkoholi (metylowego, etylowego), acetonu, benzenu, cukru, czekolady, drożdży, kawy, kamfory, kreozotu, terpentyny, oleju jadalnego i mineralnego, owoców, warzyw, mleka, piwa, octu, spirytusu.
Nie jest natomiast odporna na: chloroform, chlorooctan, chloroeten, chlorki acetylu, chloroformiany, chlorek etylenu, kwaśne środowiska organiczne (np. kapusty, mleka, wina, soku pomidorowego).

Właściwości

Odporność cieplna

Materiał zachowuje korzystne właściwości mechaniczne w temperaturze do ok. 600–800°C, a w warunkach ciągłego utleniania – nawet powyżej tego zakresu.

Właściwości mechaniczne

wytrzymałość na rozciąganie: ok. 500–700 MPa,
wydłużenie: min. 40%,
granica plastyczności R₀,₂: ok. 220 MPa,
wysoka udarność w bardzo niskich temperaturach (np. przy –253°C przekracza 70 J/cm²),
korzystne parametry wytrzymałościowe w wysokich temperaturach (dla R₀,₂ przy 500°C ok. 120 MPa, dla R₁,₀ 150 MPa).

Cechy technologiczne

stal jest niemagnetyczna,
ma bardzo dobrą ciągliwość,
wykazuje dużą zdolność do umacniania się w wyniku zgniotu,
słabo poddaje się polerowaniu,
może być obrabiana plastycznie zarówno na zimno, jak i na gorąco; ze względu na podatność na zgniot czasem wymaga wyżarzania międzyoperacyjnego.

Właściwości fizyczne i cieplne stali

Ciepło właściwe (cᵥ)

Norma i oznaczenie stali	Jednostka	Wartość przy 20°C
NF A 35-572 (Z6CNNb 18-10)	cal/g·°C	0,12
DIN 17440 (X10CrNiNb18-9)	J/g·°C	0,50

Współczynnik rozszerzalności liniowej (α)

Norma i oznaczenie stali	Jednostka	20–100°C	20–200°C	20–300°C	20–400°C	20–500°C	20–600°C	20–800°C
NF A 35-572 (Z6CNNb 18-10)	10⁻⁶ K⁻¹	16,5	17,5	18,1	18,5	18,5	19,0	–
DIN 17440 (X10CrNiNb18-9)	10⁻⁶ K⁻¹	16,0	17,0	17,6	18,0	18,0	18,5	–
SIS 142338 (2338)	10⁻⁶ K⁻¹	17,0	17,5	18,0	18,5	19,0	19,5	20,0

Współczynnik przewodzenia ciepła (λ)

Norma i oznaczenie stali	Jednostka	20°C	100°C	200°C	400°C	500°C	600°C	800°C
NF A 35-572 (Z6CNNb 18-10)	cal/cm·s·°C	0,035	–	–	–	–	0,05	–
DIN 17440 (X10CrNiNb18-9)	W/m·K	15	–	–	–	–	–	–
SIS 142338 (2338)	W/m·K	15	15,5	17,5	20	22,5	23,5	–

Moduł sprężystości wzdłużnej (E)

Norma i oznaczenie stali	Jednostka	20°C	100°C	200°C	300°C	400°C	500°C	600°C
NF A 35-572 (Z6CNNb 18-10)	MPa ×10³	200	–	–	–	–	–	–
DIN 17440 (X10CrNiNb18-9)	MPa ×10³	200	194	186	179	172	165	–
SIS 142338 (2338)	MPa ×10³	200	195	185	178	170	155	133

Temperatura topnienia i zakres pracy

Według normy NF A 35-572 (AFNOR) dla stali Z6CNNb 18-10: ok. 1400°C.
Maksymalna temperatura pracy w powietrzu (wg SIS 142338 dla stali 2338): ok. 850°C.

Temperatura kształtowania na gorąco (kucie, walcowanie)

Norma i oznaczenie stali	Zakres temperatur [°C]
DIN 17440 (X10CrNiNb18-9)	1150 – 750
UNI 6900-71 (X6CrNiNb18-11, X8CrNiNb18-11)	1200 – 900

Umowna granica plastyczności: wartość zależna od temperatury i stanu obróbki materiału.

Norma i oznaczenie stali	Symbol własności	50°C	100°C	150°C	200°C	250°C	300°C	350°C	400°C	450°C	500°C	550°C
DIN 17440 – X10CrNiNb18-9	Rp₀,₂ [MPa]	190	176	165	155	145	136	130	125	121	119	118
	R₁,₀ [MPa]	225	210	195	185	175	167	161	156	152	149	147
UNI 6900-71 – X6CrNiNb18-11 / X8CrNiNb18-11	Rp₀,₂ [MPa]	190	175	165	155	145	135	130	125	120	120	120

Wytrzymałość na pełzanie przy różnych temperaturach

560°C → 10,1 kG/mm² (≈ 99 MPa)
570°C → 9,1 kG/mm² (≈ 89,5 MPa)
580°C → 8,3 kG/mm² (≈ 81,5 MPa)
590°C → 7,4 kG/mm² (≈ 72,5 MPa)
600°C → 6,7 kG/mm² (≈ 65,5 MPa)
610°C → 5,9 kG/mm² (≈ 58 MPa)
620°C → 5,4 kG/mm² (≈ 53 MPa)
630°C → 4,8 kG/mm² (≈ 47 MPa)

Zgrzewanie

Stal 0H18N12Nb można zgrzewać: elektrycznie oporowo, iskrowo, indukcyjnie. Łączone elementy należy każdorazowo przygotować zgodnie z wymaganiami danej metody.

Cięcie

Wyroby ze stali 0H18N12Nb zaleca się ciąć: mechanicznie, strumieniem plazmy, wodą, laserem

Własności stali 14550 / X6CrNiNb18-10 w temperaturach podwyższonych

Współczynnik rozszerzalności liniowej (α ·10⁻⁶ K⁻¹)

Temperatura	100°C	200°C	300°C	400°C	500°C
Wartość	16,0	16,5	17,0	17,5	18,0

Granica plastyczności (Re)

Temperatura	100°C	200°C	300°C	400°C	500°C
Wartość [MPa]	≥ 175	≥ 155	≥ 136	≥ 125	≥ 119

Moduł sprężystości (E)

Temperatura	100°C	200°C	300°C	400°C	500°C
Wartość [GPa]	194	186	179	172	165

Właściwości fizyczne, mechaniczne i obróbka cieplna stali 1.4550 / X6CrNiNb18-10

Właściwości fizyczne

Właściwość	Symbol	Wartość / Zakres	Jednostka
Gęstość	ρ	7,90	kg/dm³
Pojemność cieplna (20°C)	c_p20°C	500	J·kg⁻¹·K⁻¹
Przewodność cieplna	λ	15	W·m⁻¹·K⁻¹

Właściwości mechaniczne

Właściwość	Symbol	Wartość / Zakres	Jednostka
Moduł sprężystości	E	200	GPa
Wytrzymałość na rozciąganie	R_m	510 – 740	MPa
Granica plastyczności	R_p0,2	≥ 205	MPa
Wydłużenie	A	≥ 40	%
Twardość	–	≤ 230	HB

Obróbka cieplna

Proces	Zakres temperatur [°C]	Jednostka
Przesycanie	1020 – 1100	°C

Zobacz pozostałe stale kwasoodporne

H18N10MT – stal chromowo-niklowo-molibdenowo-tytanowa 1.4571, X6CrNiMoTi17-12-2, AISI 316Ti, AISI 316L
H18N12Nb – stal kwasoodporna chromowo-niklowa z niobem 1.4550, 1.4546, X6CrNiNb18-10, AISI 347, AMS 5646
H17N13M2T – stal chromowo-niklowo-molibdenowo-tytanowa 1.4571, X6CrNiMoTi17-12-2, AISI 316Ti, AISI 316L
00H17N14M2 – stal chromowo-niklowo-molibdenowa 1.4404, 1.4401, 1.4432, 1.4435, 1.4436 ,X2CrNiMo17-12-2, X5CrNiMo17-12-2, X2CrNiMo18-14-3, AISI 316L, X2CrNiMo17-12-3, X3CrNiMo17-13-2
1H18N9 – stal chromowo-niklowa 1.4310, AISI 301, X10CrNi18-8
1H18N9T – stal chromowo-niklowo-tytanowa 0H18N10T, X6CrNiTi18-10, stal 1.4541, 1H18N10T, X8CrNiTi18-10, 1.4878, X10CrNiTi18-10, X7CrNiTi18-10, 1.4940, AISI 321, AISI 321H
0H18N9 – stal chromowo-niklowa 1.4301, X5CrNi18-10, 1.4305, X8CrNiS18-9, 1.4306, X2CrNi19-11, 1.4307, X2CrNi18-9, 1.4311, X2CrNiN18-10 AISI304
0H23N28M3TCu – stal niklowo-chromowo-molibdenowa z miedzią i dodatkiem tytanu X8CrNiNb16-13, 1.4539, X1CrNiMoCu25-20-5, AMS 5646, S34700, X1NiCrMoCu25-20-5, SUS 890, AISI 904L, SUS 317, UNS N08904

Stale wg norm PN – EN, EN, DIN

X3CrNiCu18-9-4, X6CrNiCuS18-9-2, X6CrNiCu19-9-2 stale nierdzewne kwasoodporne chromowo-niklowe z dodatkiem miedzi 1.4567, 1.4570, 1.4560, X3CrNiCu18-9-4,304Cu

Zobacz pozostałe stale specjalne wysokostopowe
wysokostopowa stal do pracy przy podwyższonych temperaturach
stal stopowa do pracy przy podwyższonych temperaturach
stal nierdzewna
stale żaroodporne i żarowytrzymałe
stal kwasoodporna

FAQ – Stal nierdzewna 1.4550 / 1.4546 / X6CrNiNb18-10 / AISI 347 / AMS 5646 / 0H18N12Nb

Co to jest stal 1.4550 (1.4546, X6CrNiNb18-10, AISI 347) i jakie ma oznaczenia?

Stal 1.4550 (wg EN), 1.4546, 0H18N12Nb (wg PN) oraz X6CrNiNb18-10 (wg DIN), znana również jako AISI 347 i AMS 5646, to stal austenityczna chromowo-niklowa z dodatkiem niobu. Dzięki stabilizacji Nb zachowuje wysoką odporność na korozję międzykrystaliczną po spawaniu i długotrwałej pracy w zakresie 450–800 °C. Jest gatunkiem bliskim 1.4541 (AISI 321), lecz z niobem zamiast tytanu.

Jaki jest skład chemiczny stali 1.4550 / 347?

Pierwiastek	Zawartość [%]
C	≤ 0,08
Mn	≤ 2,00
Si	≤ 1,00
P	≤ 0,045
S	≤ 0,015
Cr	17 – 19
Ni	9 – 12
Nb + Ta	0,3 – 1,0

Jakie są właściwości mechaniczne stali 1.4550 (AISI 347)?

Wytrzymałość na rozciąganie R_m: 500 – 700 MPa
Granica plastyczności R_p0,2: ≥ 200 MPa
Wydłużenie A: ≥ 40 %
Twardość HB: ≤ 230
Moduł sprężystości (E): ok. 200 GPa
Gęstość: 7,9 g/cm³
Ciepło właściwe (20 °C): ok. 500 J/kg·K
Przewodność cieplna (20 °C): ok. 15 W/m·K

Jaką odporność korozyjną ma stal 1.4550 / X6CrNiNb18-10?

Stal charakteryzuje się bardzo dobrą odpornością na korozję w środowiskach atmosferycznych, wodnych i umiarkowanie agresywnych chemicznie. Stabilizacja niobem chroni przed korozją międzykrystaliczną nawet po długotrwałym wygrzewaniu w temperaturach 400–800 °C. Nie jest jednak odporna na środowiska chlorkowe, kwas fluorowodorowy ani stężone kwasy nieorganiczne.

Jakie są właściwości cieplne i zakres pracy stali 1.4550?

Temperatura [°C]	Wsp. rozszerzalności liniowej α·10⁻⁶ K⁻¹	Moduł sprężystości E [GPa]	Granica plastyczności Re [MPa]
100	16,0	194	≥ 175
200	16,5	186	≥ 155
300	17,0	179	≥ 136
400	17,5	172	≥ 125
500	18,0	165	≥ 119

Maksymalna temperatura pracy w powietrzu: ok. 850 °C.
Temperatura topnienia: ok. 1400 °C.

Jak zachowuje się stal 1.4550 / AISI 347 podczas spawania?

Spawalność jest bardzo dobra. Nie wymaga podgrzewania wstępnego ani wyżarzania po spawaniu. Zalecane są elektrody typu 347 lub 308LNb. Struktura pozostaje stabilna dzięki wiązaniu węgla przez Nb. Przy spawaniu grubszych sekcji należy ograniczać wprowadzane ciepło, aby uniknąć zgrubień ferrytu delta.

W jakich zastosowaniach używa się stali 1.4550 / 347?

Przemysł chemiczny i petrochemiczny – wymienniki ciepła, kolumny, reaktory
Energetyka – części kotłów, rury, elementy grzejne
Przemysł spożywczy i farmaceutyczny – aparatura kontaktująca się z mediami korozyjnymi
Lotnictwo – elementy silników i kolektorów spalin (AMS 5646)
Konstrukcje pracujące w wysokiej temperaturze do 850 °C

Jakie procesy obróbki cieplnej stosuje się dla stali 1.4550?

Przesycanie: 1020 – 1100 °C, szybkie chłodzenie w wodzie lub powietrzu
Wyżarzanie odprężające: 900 – 950 °C, chłodzenie na powietrzu
Po obróbce cieplnej stal nie wymaga hartowania – struktura pozostaje austenityczna.

Jakie półwyroby są dostępne w gatunku 1.4550 / AISI 347?

Dostępne są pręty walcowane, ciągnione i kute, blachy zimno- i gorącowalcowane, rury bezszwowe i spawane, taśmy sprężynowe, odkuwki oraz profile stalowe (kątowniki, ceowniki, kształtowniki zamknięte).

Jakie normy obejmują stal 1.4550 / AISI 347?

PN: 0H18N12Nb, 1H18N9T (zbliżone)
EN: 1.4550, 1.4546, X6CrNiNb18-10
DIN: X6CrNiNb18-10, X5CrNiNb18-10
AISI / SAE: 347, 347H
AMS: 5646, 5512
ISO / ASTM: Type 347 / UNS S34700