Standart PN-72/H-84035

Norma PN-72/H-84035 Özellikle yüksek yük altında çalışan ekipmanların üretiminde kullanılan yapısal alaşımlı çelikler – Kaliteler

PN-72/H-84035 standardı , yüksek yüklere maruz kalan ekipmanların imalatında kullanılan alaşımlı yapısal çelikleri kapsayan, 1 Aralık 1972'de yayımlanmış bir Polonya teknik standardıdır. Bu standart kapsamındaki çelikler, havacılık, otomotiv ve makine sanayileri gibi değişken yüklere ve aşınmaya karşı yüksek direncin korunmasının çok önemli olduğu sektörlerde kullanılmıştır.

Standart PN-72/H-84035 kapsamı ve özellikleri

Standart, karbonlama ve ısıl işlem için tasarlanmış yapısal alaşımlı çeliklerin kalitelerini kapsıyordu . Bu çelikler, açık ocak fırınları, elektrikli fırınlar, oksijen fırınları, elektro cüruf fırınları ve cüruf arıtma işlemleri gibi gelişmiş metalurjik işlemler kullanılarak üretiliyordu. Bu gelişmiş yöntemlerin amacı, malzemenin mümkün olan en yüksek kimyasal saflığını ve yapısal homojenliğini elde ederek, zorlu teknik uygulamalarda mukavemetini ve güvenilirliğini artırmaktı.

Standardın kapsamına aşağıdaki şekillerde tedarik edilen ürünler dahildi:

• Haddelenmiş ve dövülmüş çubuklar,
• külçeler ve yarı mamul ürünler,
• dövmeler,
• levhalar, şeritler, borular,
• Soğuk çekme ürünleri.

Bu çelikler, sertlik, çekme dayanımı, kırılma ve aşınma direnci gibi mekanik özellikleri iyileştirmek ve yorulma ömrünü uzatmak amacıyla ısıl işlemden geçirilmek üzere tasarlanmıştır.

Standart PN-72/H-84035 – çelik kalitelerine örnekler 

• 12H2N4A – Yüksek yüzey sertliği ve iyi çekirdek esnekliği gerektiren, ağır yüke maruz kalan parçalar için kullanılan krom-nikel yüzey sertleştirme çeliği.
• 20H2N4A – Yüksek çekirdek mukavemeti ve aşınma direnci gerektiren dişli parçaları ve mekanizmalarda kullanılan krom-nikel alaşımlı sertleştirilmiş çelik.
• 30HN2MFA – Isıl işlem görmüş krom-nikel-molibden-vanadyum çeliği; silah ve havacılık sektörlerinde şaft ve aks gibi ağır yük taşıyan parçalarda kullanılır.
• 30H2N2M – Uçak ve otomotiv yapılarında yüksek yüzey sertliği ve yorulma direnci gerektiren uygulamalarda kullanılan krom-nikel-molibden çeliği.
• 18H2N4WA / 18H2N4MA– Karbonlama işleminden sonra yüksek sertlik ve mukavemete sahip krom-nikel-tungsten çeliği. Aşınmaya ve değişken yüklere karşı iyi direnç gösterir. Dişlilerin, krank millerinin, şanzımanların ve olağanüstü yüzey dayanıklılığı gerektiren makine parçalarının üretiminde kullanılır.
• 12HN3A – Orta çaplı parçalar için tasarlanmış, ısıl işleme oldukça uygun bir krom-nikel çeliğidir. Otomotiv ve havacılık sektörlerinde, özellikle tahrik milleri ve eksantrik milleri gibi yüksek çekirdek mukavemeti gerektiren parçalarda kullanılır.
• 30HGSNA – Havacılık ve mühendislik sektörlerinde kullanılan krom-manganez-silisyum-nikel çeliği. Yüksek süneklik, mükemmel yorulma direnci ve iyi sertleşebilirlik özellikleriyle öne çıkan bu çelik, uçak yapısal bileşenlerinde ve yüksek dinamik yüklere maruz kalan makinelerde kullanılır.
• 30HGSA – 30HGSNA'ya benzer özelliklere sahip, ancak nikel ilavesi içermeyen bir krom-manganez-silikon çeliği. Yüksek dinamik yüklere maruz kalan taşıyıcı yapılarda, yaylarda ve millerde kullanılır. İyi kaynaklanabilirlik ve kırılma direnci ile karakterize edilir.
• 38HNM – Yüksek mukavemet ve çekirdek sertliği ile karakterize edilen, ısıl işlem için kullanılan bir krom-nikel-molibden çeliği. Tahrik milleri, dişliler ve türbin bileşenleri gibi ağır yüklere maruz kalan parçalarda kullanılır.
• 40HN2MA – Krom-nikel-molibden-alüminyum çeliği, yüksek aşınma ve dinamik yorulma direnci gerektiren yapılarda kullanılır. Havacılık ve uzay sanayinde ve askeri teçhizat bileşenlerinde kullanılır.
• 20HN3A – Pimler, dişliler ve sonsuz vidalar gibi sert bir yüzey ve güçlü bir iç yapı gerektiren makine parçaları için tasarlanmış, yüzey sertleştirilmiş krom-nikel çelik.
• 18HGT – Krom-manganez-titanyum çeliği, özellikle otomotiv sektöründe şanzıman parçaları ve süspansiyon sistemlerinin üretiminde kullanılan, yüksek aşınma direncine sahip bir malzemedir.

Bu çelik kalitelerinin her biri, değişken yüklere karşı direnç, sertleşebilirlik ve zorlu mekanik ve çevresel koşullarda çalışma yeteneğinin önemli olduğu belirli uygulamalar için geliştirilmiştir.

Kalite standardı PN-72/H-84035

PN-72/H-84035 standardı , kimyasal saflık, bileşim doğruluğu ve minimum mekanik parametreler için yüksek gereksinimlerden kaynaklanan çok katı bir standart olarak kabul edilmiştir. Bu standartta tanımlanan çelikler, mükemmel mukavemet özellikleriyle karakterize edilir ve bu da onları malzeme güvenilirliğinin çok önemli olduğu kritik yapılardaki uygulamalar için ideal hale getirir.

Bu döneme ait standartlar, uluslararası gereksinimleri uyumlu hale getirmek için kısmen gevşetilen daha sonraki Avrupa standartlarına kıyasla kaliteye daha fazla önem veriyordu. Eski standartlar, minimum çekme dayanımı, sertlik ve alaşım elementi içeriği açısından daha katıydı.

Standardın geri çekilmesi ve daha yeni standartların getirilmesi

PN-72/H-84035 standardı , CEN Teknik Komitesi (Avrupa Standardizasyon Komitesi) tarafından başlatılan Polonya standartlarını Avrupa standartlarıyla uyumlaştırma sürecinin bir parçası olarak 17 Aralık 2012 tarihinde resmen yürürlükten kaldırılmıştır. Yerine aşağıdaki standartlar geçmiştir:

• PN-TR 10084 – çeliğin karbonlanmasıyla ilgili olarak,
• PN-EN 10083-1+A1:1999 – Isı yalıtımı için çelikle ilgili.

Yeni standartlar, daha geniş bir çelik kalitesi yelpazesini kapsayan ve Avrupa genelinde malzeme bulunabilirliğine vurgu yapan daha birleşik bir yaklaşım getirdi. Bununla birlikte, mekanik parametreler ve kimyasal saflık kontrolü açısından genellikle daha az katıydılar; bu da kalite ve uluslararası malzeme bulunabilirliği arasında bir uzlaşma olarak algılanabilir.

PN-72/H-84035 standardı, yapısal çelikler için kalite kontrolü açısından son derece hassas ve titiz olup, zorlu endüstriyel uygulamalarda vazgeçilmezdir. Daha homojen Avrupa standartları lehine yürürlükten kaldırılmış olsa da, yüksek teknik standartları nedeniyle bazı sektörlerde hala referans noktası olarak kullanılmaktadır. Uygulamada, birçok şirket, özellikle malzeme güvenliği ve güvenilirliğinin önemli olduğu durumlarda, bu standardın gerekliliklerini kendi iç teknik şartnamelerinde kullanmaya devam etmektedir.