Norma PN-EN 10084 Stale do nawęglania

Norma PN-EN 10084 dotyczy stali do nawęglania. Jest to europejska norma określająca wymagania dla
niskowęglowych stali stopowych i niestopowych, przeznaczonych do obróbki cieplnej (nawęglania), co pozwala na uzyskanie
twardej warstwy powierzchniowej przy jednoczesnym zachowaniu plastycznego rdzenia.

Najnowsza wersja normy EN 10084 to
PN-EN ISO 683-3:2022-07 – Stale do obróbki cieplnej, stale stopowe i stale automatowe — Część 3:
Stale do nawęglania.

Norma PN-EN 10084 – podstawowe informacje

Pełna nazwa: PN-EN 10084 – Stale do nawęglania – Warunki techniczne dostawy.
Zakres: wymagania dotyczące składu chemicznego, właściwości mechanicznych, stanu dostawy oraz metod badań.
Rodzaje stali: stale niestopowe i stopowe przeznaczone do utwardzania powierzchniowego przez nawęglanie.
Zastosowanie: koła zębate, wały, sworznie, tuleje oraz inne elementy pracujące w warunkach tarcia i zmęczenia.

Gatunki stali wg PN-EN 10084

Niskowęglowe stale węglowe

1.1121 (C10E) – stal o bardzo dobrej plastyczności i spawalności.
1.1140 (C15R) – stal konstrukcyjna do elementów o umiarkowanej wytrzymałości.
1.1141 (C15E) – odmiana o lepszej hartowności.
1.1148 (C16E) – dobra obrabialność i umiarkowana wytrzymałość.
1.1207 (C10R) – bardzo dobra ciągliwość i spawalność.
1.1208 (C16R) – stal do prostych części mechanicznych.

Stale do nawęglania

1.5714 (16NiCr4) – stal niklowo-chromowa do wysoko obciążonych przekładni.
1.5715 (16NiCrS4) – wersja o lepszej skrawalności.
1.5752 (15NiCr13)

– wysoka odporność zmęczeniowa.
1.5805 (10NiCr5-4) – wysoka odporność na zużycie.
1.5810 (18NiCr5-4) – dobra hartowność i odporność na ścieranie.
1.5918 (17CrNi6-6) – bardzo wysoka wytrzymałość zmęczeniowa.
1.6523 (20NiCrMo2-2) – stal do wałów i kół zębatych.
1.6526 (20NiCrMoS2-2) – wersja o lepszej skrawalności.
1.6566 (17NiCrMo6-4)

– wysoka hartowność i odporność na zużycie.
1.6569 (17NiCrMoS6-4) – lepsza skrawalność.
1.6571 (20NiCrMoS6-4) – elementy przekładni o dużej trwałości.
1.6587 (18CrNiMo7-6) – jedna z najczęściej stosowanych stali do nawęglania.
1.6657 (14NiCrMo13-4) – wysoka odporność na obciążenia dynamiczne.
1.6660 (20NiCrMo13-4) – elementy wysoko obciążone.

Stale chromowe i manganowo-chromowe

1.7014 (17CrS3) – stal o podwyższonej skrawalności.
1.7016 (17Cr3) – zwiększona hartowność i odporność na zużycie.
1.7030 (28Cr4) – elementy przekładni i wały.
1.7036 (28CrS4) – lepsza skrawalność.
1.7131 (16MnCr5) – bardzo popularna stal do nawęglania.
1.7139 (16MnCrS5) – wersja o lepszej skrawalności.
1.7147 (20MnCr5) – wysoka odporność zmęczeniowa.
1.7149 (20MnCrS5) – lepsza skrawalność.
1.7160 (16MnCrB5) – dodatek boru zwiększający hartowność.

Stale chromowo-molibdenowe

1.7243 (18CrMo4) – wysoka odporność na obciążenia dynamiczne.
1.7244 (18CrMoS4) – lepsza skrawalność.
1.7319 (20MoCrS3) – wysoka hartowność i odporność zmęczeniowa.
1.7320 (20MoCr3) – elementy silników i przekładni.
1.7321 (20MoCr4) – zwiększona odporność na ścieranie.
1.7323 (20MoCrS4) – lepsza skrawalność.
1.7333 (22CrMoS3-5) – elementy wysoko obciążone.

Norma PN-EN 10084 – główne wymagania

Skład chemiczny: niska zawartość węgla (ok. 0,10–0,25%) oraz dodatki stopowe zwiększające hartowność.
Właściwości mechaniczne: określone w stanie zmiękczonym i po obróbce cieplnej.
Twardość: wymagania dla rdzenia i warstwy nawęglonej.
Stan dostawy: walcowany, normalizowany lub zmiękczony.
Badania i tolerancje: próby mechaniczne, analiza chemiczna, tolerancje wymiarowe.

Sprawdź inne normy dotyczące stali według PN, PN-EN, DIN, GOST, OST, ASTM, AFNOR, AISI i inne