Standaard PN-72/H-84030 gelegeerde constructiestalen – Kwaliteiten
Dit was een Poolse technische norm voor gelegeerde constructiestalen bestemd voor carboneren, nitreren en harden. De norm werd gepubliceerd op 1 december 1972 en vervolgens ingetrokken op 2 mei 1989. Hij werd vervangen door de normen PN-H-84030-01:1989 tot en met PN-H-84030-04:1989 , die meer gedetailleerde eisen introduceerden en een indeling van staalsoorten op basis van hun toepassing.
De norm PN-89/H-84030 is ingetrokken en vervangen door de normenreeks PN-EN 10083 en 10084, die de eisen voor constructiestaal specificeren.
Standaard PN-72/H-84030 gelegeerde constructiestalen – Kwaliteiten
- PN-89/H-84030-01Vervangen door PN-EN 10083-1+A1:1999.
- PN-89/H-84030-02Vervangen door PN-EN 10084:2002.
- PN-89/H-84030-03Vervangen door PN-EN 10085:2002.
- PN-89/H-84030-04Vervangen door PN-EN 10083-3:2007.
Norma PN-89/H-84030 Gelegeerd staal – kwaliteiten
PN-89/H-84030/04 is een algemene norm voor gelegeerde constructiestalen en omvat verschillende soorten staal die bestemd zijn voor diverse warmtebehandelingsprocessen, zoals carboneren, nitreren en afschrikken. PN-89/H-84030/04 is op zijn beurt een gedetailleerde versie van deze norm, specifiek gericht op gelegeerde constructiestalen die bestemd zijn voor afschrikken en temperen. Dit betekent dat PN-89/H-84030/04 een onderdeel is van de bredere norm PN-89/H-84030 , die gedetailleerde richtlijnen bevat voor een specifieke groep staalsoorten.
Zo wordt bijvoorbeeld 45HN- staal volgens de norm PN-89/H-84030/04 geclassificeerd als een constructiestaal met gemiddelde hardbaarheid, bedoeld voor thermische verbetering en oppervlakteharding.
Samenvattend is PN-89/H-84030/04 niet identiek aan PN-89/H-84030 constructiestaal , maar vormt het een integraal onderdeel ervan en bevat gedetailleerde informatie over staalsoorten voor thermische verbetering.
De norm PN-72/H-84030 , "Gelegeerde constructiestaalsoorten", specificeerde eisen voor de chemische samenstelling, mechanische eigenschappen en leveringsvoorwaarden van constructiestaal voor diverse toepassingen. Dit staal werd gesmolten in openhaardovens, elektrische ovens, zuurstofovens, elektroslakovens of geraffineerd met vloeibare synthetische slak om de zuiverheid en homogeniteit te verbeteren. De norm omvatte een breed scala aan staalproducten, waaronder:
- Gewalste en gesmede staven.
- Staven en halffabrikaten.
- Smeedstukken.
- Platen, stroken, buizen.
- Koudgetrokken producten.
Het doel was om materialen te leveren met de juiste parameters voor diverse warmtebehandelingsprocessen zoals harden, temperen, carboneren en nitreren.
Voorbeelden van staalsoorten uit de PN-72/H-84030-norm - Gelegeerde constructiestalen - soorten
- 17HGN – Chroom-mangaan-nikkelstaal, geschikt voor carboneren. Gekenmerkt door een hoge kernsterkte en goede slijtvastheid, wordt het gebruikt bij de productie van tandwielen, assen en andere machineonderdelen die aan wisselende belastingen worden blootgesteld.
- 25HM – Chroom-molybdeenstaal, ontworpen voor gebruik bij hoge temperaturen. Gebruikt in onderdelen van stoomturbines zoals rotors, assen en schijven die werken bij temperaturen tot 550 °C.
- 45HN – Chroom-nikkelstaal voor warmtebehandeling, gekenmerkt door hoge sterkte, ductiliteit en weerstand tegen stoten en slijtage. Gebruikt voor machine-, motor- en voertuigonderdelen die vanwege hun afmetingen niet gecarburiseerd kunnen worden.
- 40HNMA – Chroom-nikkel-molybdeenstaal met zeer goede sterkte-eigenschappen en hoge hardbaarheid. Gebruikt voor de warmtebehandeling van zwaarbelaste machineonderdelen die worden blootgesteld aan stoten, torsie en trillingen.
- 37HS – Chroom-siliciumstaal met verhoogde hardbaarheid, ontworpen voor warmtebehandeling. Het is slijtvast en geschikt voor onderdelen die aan hoge en wisselende belastingen worden blootgesteld.
Terugtrekking en vervanging
De norm PN-72/H-84030 voor gelegeerde constructiestalen – kwaliteiten werd in 1989 officieel ingetrokken en vervangen door de volgende normen:
- PN-H-84030-01:1989 – Constructiestaal voor thermische verbetering.
- PN-H-84030-02:1989 – Constructiestaal voor oppervlakteharding.
- PN-H-84030-03:1989 – Constructiestaal voor nitreren.
- PN-H-84030-04:1989 – Constructiestaal met speciale eisen.
De moderne tegenhanger van deze norm is de Europese norm PN-EN 10083-1+A1:1999 , die de classificatie en technische eisen voor gelegeerd staal in de landen van de Europese Unie heeft geharmoniseerd.
In veel gevallen waren oudere normen, zoals PN-72/H-84030 , strenger wat betreft technische en kwaliteitsparameters dan hun nieuwere tegenhangers. Dit komt doordat de oudere normen meer nadruk legden op duurzaamheid, sterkte en veiligheid van materialen, met name in dynamisch belaste constructies en veeleisende industriële toepassingen.
Nieuwere normen, zoals PN-EN 10083-1+A1:1999 , stemmen de eisen vaak af op geharmoniseerde Europese normen. Dit kan in de praktijk leiden tot versoepeling van sommige criteria, zoals die met betrekking tot het minimale gehalte aan legeringselementen of de nauwkeurigheid van mechanische parameters. Dit komt vaak voort uit de noodzaak om normen in verschillende landen te harmoniseren, wat niet altijd resulteert in betere kwaliteitsnormen.
In de industrie, met name bij de productie van kritische componenten zoals aandrijfassen, ophangingsonderdelen en vliegtuigonderdelen, worden oudere normen soms nog gebruikt als referentiepunt in interne fabrieksspecificaties. Bedrijven kunnen deze normen overnemen als strengere interne standaarden, zelfs als ze officieel zijn ingetrokken.