Gatunki – Norma EN 10302:2008 (PN-EN 10302:2009)

Norma EN 10302:2008 (PN-EN 10302:2009) obejmuje 35 gatunków stali oraz stopów niklu i kobaltu przeznaczonych do pracy w podwyższonych temperaturach. Materiały te charakteryzują się właściwościami umożliwiającymi przenoszenie długotrwałych obciążeń mechanicznych, w szczególności odpornością na pełzanie.

Poniżej przedstawiono pełny wykaz gatunków według EN 10302:2008, wraz z oznaczeniami chemicznymi, numerami materiałowymi i opisami właściwości oraz typowych zastosowań.

1. Stale martenzytyczne żarowytrzymałe

X10CrMoVNb9-1 – 1.4903

Martenzytyczna stal chromowo-molibdenowo-wanadowo-niobowa zawierająca około 9% chromu. W odpowiednich specyfikacjach wyrobów znana jako P91/T91. Wyróżnia się wysoką wytrzymałością na pełzanie i dobrą stabilnością właściwości podczas długotrwałej pracy w podwyższonych temperaturach. Stosowana jest w instalacjach energetycznych, elementach kotłów i urządzeniach wysokotemperaturowych.

X11CrMoWVNb9-1-1 – 1.4905

Wysokostopowa stal martenzytyczna zawierająca chrom, molibden, wolfram, wanad i niob. Odpowiednio dobrane dodatki stopowe poprawiają wytrzymałość mechaniczną i odporność na pełzanie. Gatunek przeznaczony jest do elementów urządzeń energetycznych i konstrukcji poddawanych długotrwałemu obciążeniu cieplnemu.

X8CrCoNiMo10-6 – 1.4911

Wysokowytrzymała stal martenzytyczna stopowa z chromem, kobaltem, niklem i molibdenem. Charakteryzuje się bardzo wysoką wytrzymałością mechaniczną po odpowiedniej obróbce cieplnej. Znajduje zastosowanie w silnie obciążonych częściach maszyn oraz specjalistycznych elementach konstrukcyjnych pracujących w podwyższonych temperaturach.

X19CrMoNbVN11-1 – 1.4913

Martenzytyczna stal zawierająca około 11% chromu oraz dodatki molibdenu, niobu, wanadu i azotu. Wyróżnia się wysoką wytrzymałością mechaniczną i korzystnymi właściwościami podczas długotrwałej pracy w podwyższonej temperaturze. Stosowana w wymagających elementach maszyn i urządzeń przemysłowych.

X20CrMoV11-1 – 1.4922

Martenzytyczna stal żarowytrzymała chromowo-molibdenowo-wanadowa. Łączy wysoką wytrzymałość mechaniczną z odpornością na obciążenia wysokotemperaturowe. Znajduje zastosowanie w częściach turbin, wałach, elementach urządzeń energetycznych i maszyn przemysłowych.

X22CrMoV12-1 – 1.4923

Stal martenzytyczna zawierająca około 12% chromu oraz dodatki molibdenu i wanadu. Dzięki odpowiedniej obróbce cieplnej uzyskuje wysoką wytrzymałość oraz korzystną odporność na pełzanie. Wykorzystywana jest do produkcji elementów turbin, wałów i innych części maszyn pracujących w podwyższonych temperaturach.

X20CrMoWV12-1 – 1.4935

Wysokostopowa stal martenzytyczna zawierająca chrom, molibden, wolfram i wanad. Dodatek wolframu wpływa na właściwości wysokotemperaturowe materiału. Stal wykorzystywana jest w elementach maszyn i urządzeń wymagających wysokiej wytrzymałości podczas długotrwałej eksploatacji.

X12CrNiMoV12-3 – 1.4938

Martenzytyczna stal stopowa z dodatkami chromu, niklu, molibdenu i wanadu. Charakteryzuje się wysoką wytrzymałością mechaniczną oraz korzystnymi właściwościami podczas pracy w podwyższonych temperaturach. Stosowana jest w specjalistycznych elementach konstrukcyjnych oraz częściach maszyn energetycznych.

2. Stale austenityczne żarowytrzymałe

X3CrNiMoBN17-13-3 – 1.4910

Austenityczna stal chromowo-niklowo-molibdenowa z dodatkami boru i azotu. Wyróżnia się dobrą plastycznością, odpornością korozyjną oraz właściwościami umożliwiającymi zastosowanie podczas długotrwałej pracy w podwyższonych temperaturach. Przeznaczona do wymagających elementów instalacji przemysłowych.

X6CrNiMoB17-12-2 – 1.4919

Stal austenityczna zawierająca chrom, nikiel, molibden oraz dodatek boru. Charakteryzuje się korzystnym połączeniem odporności na korozję, plastyczności i wytrzymałości wysokotemperaturowej. Wykorzystywana w elementach instalacji technologicznych oraz urządzeń pracujących pod długotrwałym obciążeniem cieplnym.

X6CrNiTiB18-10 – 1.4941

Austenityczna stal chromowo-niklowa stabilizowana tytanem, z dodatkiem boru. Wyróżnia się dobrymi właściwościami mechanicznymi w podwyższonych temperaturach oraz stabilnością strukturalną. Stosowana jest w elementach instalacji cieplnych i urządzeń przemysłowych.

X6CrNiWNbN16-16 – 1.4945

Wysokostopowa stal austenityczna z dodatkami chromu, niklu, wolframu, niobu i azotu. Została opracowana z myślą o zwiększonej wytrzymałości mechanicznej i odporności na pełzanie. Wykorzystywana w wymagających konstrukcjach wysokotemperaturowych.

X6CrNi25-20 – 1.4951

Austenityczna stal żarowytrzymała o wysokiej zawartości chromu i niklu, należąca do rodziny stali typu 310. Charakteryzuje się wysoką odpornością na utlenianie i korzystnymi właściwościami podczas pracy w podwyższonych temperaturach. Znajduje zastosowanie w elementach pieców przemysłowych i urządzeń do obróbki cieplnej.

X5NiCrAlTi31-20 – 1.4958 – Alloy 800H / Incoloy 800H

Austenityczny stop żelazowo-niklowo-chromowy z dodatkami aluminium i tytanu. Wyróżnia się dobrą odpornością na utlenianie, nawęglanie i pełzanie podczas długotrwałej pracy w podwyższonej temperaturze. Stosowany jest w instalacjach petrochemicznych, elementach pieców i urządzeniach grzewczych.

X8NiCrAlTi32-21 – 1.4959 – Alloy 800HT / Incoloy 800HT

Wysokotemperaturowy stop żelazowo-niklowo-chromowy o kontrolowanej zawartości węgla, aluminium i tytanu. Charakteryzuje się korzystnymi właściwościami związanymi z odpornością na pełzanie oraz dobrą odpornością na utlenianie. Znajduje zastosowanie w instalacjach technologicznych, piecach przemysłowych i urządzeniach petrochemicznych.

X8CrNiNb16-13 – 1.4961

Austenityczna stal chromowo-niklowa stabilizowana niobem. Dodatek niobu wpływa na stabilność strukturalną i właściwości materiału podczas długotrwałej pracy w wysokich temperaturach. Wykorzystywana jest w elementach instalacji przemysłowych i konstrukcjach wymagających odpowiedniej wytrzymałości wysokotemperaturowej.

X12CrNiWTiB16-13 – 1.4962

Wysokostopowa stal austenityczna zawierająca chrom, nikiel, wolfram, tytan i bor. Wyróżnia się zwiększoną wytrzymałością w podwyższonych temperaturach oraz korzystną odpornością na pełzanie. Przeznaczona do silnie obciążonych elementów urządzeń wysokotemperaturowych.

X12CrCoNi21-20 – 1.4971

Wysokostopowa stal austenityczna zawierająca chrom, kobalt i nikiel oraz inne dodatki stopowe. Charakteryzuje się korzystnymi właściwościami mechanicznymi podczas pracy w wysokiej temperaturze. Stosowana jest w specjalistycznych elementach urządzeń przemysłowych i konstrukcjach wymagających odporności na pełzanie.

X6NiCrTiMoVB25-15-2 – 1.4980 – Alloy A-286

Austenityczny stop żelazowo-niklowo-chromowy utwardzany wydzieleniowo. Zawiera dodatki tytanu, molibdenu, wanadu i boru. Charakteryzuje się wysoką wytrzymałością mechaniczną i dobrą odpornością na utlenianie. Stosowany jest w wysokoobciążonych elementach maszyn, wałach, częściach turbin i elementach złącznych.

X8CrNiMoNb16-16 – 1.4981

Austenityczna stal chromowo-niklowo-molibdenowa stabilizowana niobem. Wyróżnia się korzystnym połączeniem odporności korozyjnej oraz właściwości mechanicznych w podwyższonych temperaturach. Wykorzystywana jest w elementach instalacji przemysłowych wymagających długotrwałej stabilności materiału.

X6CrNiMoTiB17-13 – 1.4983

Austenityczna stal chromowo-niklowo-molibdenowa z dodatkami tytanu i boru. Charakteryzuje się dobrą plastycznością, odpornością na korozję i korzystnymi właściwościami podczas pracy w podwyższonych temperaturach. Znajduje zastosowanie w elementach urządzeń cieplnych i instalacji technologicznych.

X8CrNiMoVNb16-13 – 1.4988

Wysokostopowa stal austenityczna zawierająca chrom, nikiel, molibden, wanad i niob. Odpowiednio dobrane dodatki stopowe poprawiają jej właściwości mechaniczne i zachowanie podczas długotrwałej pracy w wysokiej temperaturze. Wykorzystywana w specjalistycznych elementach konstrukcyjnych.

3. Stopy niklu żarowytrzymałe

NiCr26MoW – 2.4608 – Alloy 333

Stop na bazie niklu zawierający dużą ilość chromu oraz dodatki molibdenu i wolframu. Charakteryzuje się wysoką odpornością na utlenianie i korozję wysokotemperaturową, a także korzystnymi właściwościami mechanicznymi. Stosowany w elementach pieców przemysłowych, urządzeniach grzewczych i instalacjach technologicznych.

NiCr20Co18Ti – 2.4632 – Nimonic 90

Stop niklowo-chromowo-kobaltowy utwardzany wydzieleniowo, zawierający dodatki tytanu i aluminium. Wyróżnia się wysoką wytrzymałością mechaniczną oraz odpornością na pełzanie. Znajduje zastosowanie w częściach turbin gazowych, sprężynach wysokotemperaturowych i wysokoobciążonych elementach maszyn.

NiCr25FeAlY – 2.4633 – Alloy 602 CA

Wysokochromowy stop niklu z dodatkami aluminium i itru. Charakteryzuje się bardzo dobrą odpornością na utlenianie i nawęglanie w wysokich temperaturach. Wykorzystywany jest w piecach przemysłowych, urządzeniach do obróbki cieplnej oraz instalacjach petrochemicznych.

NiCr29Fe – 2.4642 – Alloy 690

Stop na bazie niklu zawierający wysoką ilość chromu i dodatek żelaza. Wyróżnia się bardzo dobrą odpornością na korozję w wielu środowiskach utleniających oraz dobrą odpornością wysokotemperaturową. Stosowany jest w wymiennikach ciepła, urządzeniach przemysłu chemicznego i wybranych instalacjach energetycznych.

NiCo20Cr20MoTi – 2.4650 – Nimonic C-263

Stop niklowo-kobaltowo-chromowy z dodatkami molibdenu, tytanu i aluminium, utwardzany wydzieleniowo. Charakteryzuje się wysoką wytrzymałością w podwyższonych temperaturach, odpornością na pełzanie i utlenianie. Wykorzystywany jest w częściach turbin gazowych oraz silników wysokotemperaturowych.

NiCr20Co13Mo4Ti3Al – 2.4654 – Waspaloy

Wysokowytrzymały superstop niklu utwardzany wydzieleniowo. Zawiera chrom, kobalt, molibden, tytan i aluminium. Wyróżnia się bardzo wysoką wytrzymałością mechaniczną w podwyższonych temperaturach oraz dobrą odpornością na utlenianie. Stosowany w tarczach turbin, wałach, elementach wirujących i wysokoobciążonych częściach maszyn.

NiCr23Co12Mo – 2.4663 – Inconel 617 / Alloy 617

Stop na bazie niklu zawierający chrom, kobalt i molibden. Charakteryzuje się wysoką odpornością na utlenianie, dobrą wytrzymałością na pełzanie i stabilnością podczas długotrwałej pracy w wysokich temperaturach. Znajduje zastosowanie w instalacjach wysokotemperaturowych, piecach przemysłowych, turbinach gazowych i urządzeniach energetycznych.

NiCr22Fe18Mo – 2.4665 – Hastelloy X / Alloy X

Stop niklowo-chromowo-żelazowo-molibdenowy o bardzo dobrych właściwościach wysokotemperaturowych. Wyróżnia się wysoką odpornością na utlenianie, korzystną wytrzymałością w podwyższonych temperaturach oraz dobrą spawalnością. Stosowany jest w komorach spalania, częściach turbin i specjalistycznych urządzeniach cieplnych.

NiCr19Fe19Nb5Mo3 – 2.4668 – Inconel 718 / Alloy 718

Wysokowytrzymały superstop niklu utwardzany wydzieleniowo, zawierający chrom, żelazo, niob i molibden. Charakteryzuje się bardzo wysoką wytrzymałością mechaniczną, dobrą odpornością zmęczeniową i korzystnymi właściwościami podczas pracy w podwyższonych temperaturach. Wykorzystywany jest w elementach turbin, wałach, wirnikach i wysokoobciążonych częściach maszyn.

NiCr15Fe7TiAl – 2.4669 – Inconel X-750 / Alloy X-750

Stop niklowo-chromowy utwardzany wydzieleniowo, zawierający żelazo, tytan i aluminium. Wyróżnia się wysoką wytrzymałością mechaniczną oraz dobrą odpornością na utlenianie w podwyższonych temperaturach. Stosowany w sprężynach wysokotemperaturowych, elementach złącznych i częściach turbin.

NiCr20TiAl – 2.4952 – Nimonic 80A

Stop niklowo-chromowy utwardzany wydzieleniowo z wykorzystaniem dodatków tytanu i aluminium. Charakteryzuje się wysoką wytrzymałością mechaniczną oraz dobrą odpornością na utlenianie. Stosowany w elementach turbin, zaworach silnikowych i częściach maszyn pracujących w wysokich temperaturach.

NiCr25Co20TiMo – 2.4878

Specjalistyczny superstop niklu zawierający chrom, kobalt, tytan i molibden. Charakteryzuje się korzystnymi właściwościami wysokotemperaturowymi oraz wytrzymałością mechaniczną. Przeznaczony do wymagających zastosowań przemysłowych, w tym elementów urządzeń energetycznych i turbinowych.

4. Stopy kobaltu żarowytrzymałe

CoCr20W15Ni – 2.4964 – Haynes 25 / Alloy L-605

Stop na bazie kobaltu zawierający około 20% chromu, 15% wolframu oraz dodatek niklu. Wyróżnia się dobrą wytrzymałością w wysokich temperaturach, odpornością na utlenianie i stabilnością termiczną. Stosowany w elementach turbin, komorach spalania i częściach urządzeń pracujących w wymagających warunkach temperaturowych.

Podsumowanie wykazu gatunków EN 10302:2008

Gatunki materiałów objęte normą EN 10302:2008 stanowią grupę specjalistycznych stali i stopów przeznaczonych do wymagających zastosowań wysokotemperaturowych.
Wybór odpowiedniego materiału powinien uwzględniać temperaturę pracy, czas eksploatacji, wymagania wytrzymałościowe, warunki środowiskowe oraz postać i stan dostawy wyrobu.
Przedstawione informacje mają charakter techniczno-informacyjny i nie zastępują wymagań określonych w normie ani dokumentacji materiałowej konkretnego wyrobu.